Darul Îslam

Darul Îslam - Mark Sykes

Ez ê ji bo vê pirtûkê tu lêborînê nexwazim, ji ber ku eger bi rastî jî heq bikira, min ê tenê komek din a bêwateyan li deryaya bêzar, tarî û bêaqil a pirtûkên rêwîtiyê yên xirab zêde bikira, ku ev ê sûcek nayê bexşandin be. Ger ev pirtûk bêtahm be, bila bi bêdengî were jibîrkirin - ji bo yên din ên mîna wê, ew ê di dawiyê de bikeve kûrahiya tarî ya dîrokê.
— Mark Sykes

Dar el-Îslam şopa rêwîtiya Mark Sykes, dîplomat, leşker û rêwiyê Brîtanî ku bi Peymana Sykes-Picot di dîrokê de cih girt, hildigire. Ev not, ku di destpêka sedsala 20an de, berî ku Rojhilata Navîn ji aliyê planên emperyal ve were parçekirin, hatine nivîsandin, bi çavên rêwî, efserê îstîxbaratê û ramanwerekî nihêrînek baldar li "Axa Îslamê" pêşkêş dikin.

Sykes ne tenê çavdêrek bû, lê di heman demê de çîrokbêjek jîr bû. Tiştê ku wî ji nivîsên gelek rêwiyên rojavayî cuda dike, nêzîkatiya wî ya bi piranî bêalî ya Rojhilat e. Wekî gotineke erebî ya kevin dibêje: "Zêdekirina mîzahê li axaftinê mîna zêdekirina xwê li xwarinê ye." Vegotina Sykes bi jêhatîbûn vê hevsengiyê diafirîne; ew carinan bi çavdêriyên dijwar û carinan bi mîzahên nazik ve girêdayî ye.

Ev berhem ne tenê rêwîtiyek e; ew di heman demê de berhevokek ji notên zindî, baldar û carinan jî balkêş e ji çavdêrekî ku di damarên împaratoriyek hilweşiyayî re derbas dibe. Ew çavkaniyek girîng e ji bo her kesê ku dixwaze salên dawîn ên Împeratoriya Osmanî, lêdana cîhana Ereb û perspektîfa Rojava li ser Rojhilat fam bike.