Partiya Bazara Dewletê, Nizamettin Ariç û Muzîka Kurdî

Partiya Bazara Dewletê, Nizamettin Ariç û Muzîka Kurdî - Besîme Şen

Ev pirtûk hewl dide ku cih, cîhan, sazî û aktorên muzîka Kurdî di çarçoveya têgeha "muzîka neteweyî" de fam bike û pênase bike. Muzîka Kurdî ne tenê qadeke estetîk an çandî ye; ew di heman demê de qadeke hilberînê ya dînamîk e ku di nav têkiliyên hêzê yên siyasî, aborî û civakî de şekil digire.

Ev qad, ku ji sêgoşeya dewlet, bazar û partîyê pêk tê, bi rêya şert û mercên dîrokî yên siyaseta Kurd, polîtîkayên yek ziman û yek çanda Komara Tirkiyeyê, û rewşa muzîkjenên mîna Nizamettin Ariç di vê çarçoveyê de tê lêkolînkirin. Pirsên wekî "Muzîkjenekî Kurd çawa derdikeve holê?" an jî "Ariç çima ji temaşevanên xwe yên li Tirkiyeyê qut bûye?" di nav mijarên navendî yên pirtûkê de ne.

Ev pirtûk bi berfirehî lêkolîn dike ka têgeha neteweperweriyê, ku ji hêla Ronakbîriya Fransî û Romantîzma Almanî ve hatiye şekildan, çawa bandor li ser modernîzasyon û polîtîkayên muzîkê yên Tirkiyeyê kiriye, û ev çawa di muzîka Kurdî de xuya bûye. Polîtîkayên muzîkê yên ku di bin siya gotara yek ziman, yek çand, yek netewe de pêş ketine, di muzîka Kurdî de bûne sedema pirsgirêkên wekî qedexe, asîmîlasyon û enstrumankirin .

Nivîskar lêkolîn dike ka çawa dûrxistina Kurdan ji pêkhateyên netewe-dewletên nûjen di destpêka sedsala 20an de, digel parçebûna cîhî, civakî û çînî, bandor li ser pêşketina muzîka Kurdî kiriye. Bi taybetî, bandora PKKê li ser muzîka Kurdî piştî sala 1990î , siyasîkirina muzîkê û karanîna wê wekî "amûrek îdeolojîk" ji hêla derdorên partî ve di asteke têgehî de têne nîqaş kirin.

Ev pirtûk analîzek kûr li ser têkiliyên di navbera muzîk û siyasetê, çand û desthilatdariyê, û huner û aîdiyetê de pêşkêş dike.