Dimdim - Destana Lehengiya Kurdî

Dimdim - Destana Qehremaniya Kurd-Ordixanê Celîl

Destana Dimdimê, ku wekî Xanê Çengzêrîn (Xanê bi Destê Zêrîn) jî tê zanîn , li ser berxwedaneke dîrokî ye ku di sedsala 17an de li Kurdistana Îranê pêk hatiye. Navenda serhildanê Kela Dimdimê bû, ku li herêma Mergeverê bû. Piştî salan ger û geştê, Xanê Kurd ji Şahê Îranê perçeyek erd bi qasî çermê dewarekî wek xelatek ji bo xizmetên xwe xwest û li wir kelehek mezin ava kir. Her ku ew xurttir dibû, Xan serxwebûna xwe îlan kir; ev pêşketin bû sedema xirabûna têkiliyên bi Şah re. Artêşên Îranê Kela Dimdimê dorpêç kirin. Kurdan, di bin serokatiya Emîr Xan de, heft salan li hember vê dorpêçê li ber xwe dan. Di vê demê de, wan ji Siltanê Osmanî û eşîrên Kurd alîkarî xwestin.

Ev destan bûye yek ji sembolên têkoşîna gelê Kurd a ji bo azadiyê; ew bi rêya devkî ji nifşekî bo nifşekî din hatiye veguhestin. Ordîxanê Celîl , ku li ser folklora Kurdî lêkolîneke girîng kiriye, di vê berhema xwe de, ku wî wekî teza xwe ya doktorayê amade kiriye, şeş varyantên Destana Dımdım, ku ji serdem û herêmên cuda hatine berhevkirin, digel nivîsên wan ên orîjînal û wergerên wan ên Tirkî pêşkêş dike.

Ev berhem çavkaniyeke girîng e ji bo her kesê ku dixwaze çanda berxwedana Kurdan fam bike, hem ji perspektîfeke edebî û hem jî ji perspektîfeke dîrokî ve.