Êzdîyatî

Êzdîyatî-Tosinê Reşîd

Êzdî, yek ji civakên herî kevnar û hêj ên Rojhilatê Navîn in. Di derbarê wan de gelek pirs û raman têne gotin û digel ku gelek gotin û nivîs hatine kirin, hê jî pirsên bingehîn wekî: "Êzdî kî ne?", "Kurd in, an miletekî din in?", "Dînê wan çi ye?" Poldayî?

Tosinê Reşîd , nivîskarê Êzdî û zarokê herêma Serhedê, bi vê berhemê xwe diyar dike ku em bêyî fehma rast ya neteweyî, dînî û çandî ya Êzdiyan nikarin rast li ser Civaka xwe bibînin. Ew li ser binyadên fermî yên wekî dîn, mîtolojî, civak, ziman, zargotin, wêje û dîrok , lêkolîn dike, anînî berev û encam:

"Êzdî Kurd in. Zimanê wan Kurdî ye, bi taybetî zaravayê Kurmancî. Welatê wan Kurdistan e. Dînê wan jî Êzdiyatî ye, ku dînekî kevnar û xweser e."

Di Tosinê Reşîd de Êzdiyatî ne ji dînên xweber an jî ji hêmanên dînên xwarê peyda bûye; lê wisa jî ne yekê zencîreyê dinyayî eat, belkî dînekî kevnar e ku pergalekê xwe ya dîtinê û ramanê hebûye. Lêber vê xweseriyê ye ku comek caran li Êzdiyan biryara hanîn. Di vê rewşê de fermana – ji erdê û ji asîmanê – hinek bûye kevneşopkirina neteweyê, balkeşîna civakê û bihêvkirina mal û zarê wan.

Tosinê Reşîd lê othere: Bi hemû û jêderî, Êzdî dikarin herî bas xwe biparêzin. Ew zimanê xwe diparêzin, çanda xwe ya din, dîroka xwe bi stran, çîrok, kilam û goran re di jiyanê de ye. Wê de, nivîskar bang li hemû Kurdan dike ku divê bi bal û rûmeta xwe ve bêtir li ser Êzdiyan bixwîne, lêkolîn bike, bibin nasnameya xwe.

"Êzdiyatî, oleke ew jî nenaskirî ye," dibêje Reşîd, ne ku têkçûnê re bidin, belkî ku bi rastî tê naskirin, bi zimanê xwe, bi ramanên xwe. Lê pêdivî ye ku Kurd ji xwe re wê nasnameyê bi hez û xwestin bigere, wê ku bi tîrêjên jîyanê li dîroka xwe ve tê danîn.