Kurd di Arşîvên Dîplomasî yên Fransayê de

Kurd di Arşîvên Dîplomatîk ên Fransayê de – Sabri Ciğerli û Didier Le Saout

Ev pirtûk belgeyên derbarê Kurdan de yên ku berê nehatine weşandin û di navbera salên 1874 û 1945an de di arşîvên dîplomatîk ên Fransayê de hatine hilanîn, berhev dike. Belge, ku li navendên dîplomatîk ên cûrbecûr ên li Fransayê veşartî hatine girtin, ronî dixin ser demên krîtîk ên di salên dawîn ên Împeratoriya Osmanî û Şerên Cîhanê yên Yekem û Duyemîn de.

Belgeyên ku agahdariyên girîng, bi taybetî li ser hilweşîna Împeratoriya Osmanî, mandata Fransî li Sûriyê, mandata Brîtanî li Iraqê, û pêşveçûna pirsa Kurdî di van serdeman de dihewînin, ji Wezareta Karên Derve ya Fransayê, balyozxane, konsulxane û servîsên îstîxbaratê hatine berhevkirin.

Ev nivîs, ku ji aliyê Sabri Ciğerli û Didier Le Saout ve hatine analîzkirin, çavkaniyek bêhempa pêşkêş dikin ji bo têgihîştina derketina holê ya tevgera neteweyî ya Kurd. Her wiha ew ronî dixin ser rola Fransayê di şekildana rêziknameya herêmî li Rojhilata Navîn û pêvajoya dabeşkirina axa Kurdan piştî Peymana Lozanê ya 1923an.

Nameyên ku di pirtûkê de cih digirin nîşan didin ku her çend rêberên Kurd daxwazên xwe pêşkêşî platformên navneteweyî yên wekî Komeleya Miletan, Wezareta Karên Derve ya Fransayê û Serokatiya Fransayê kirin jî, ev daxwaz bê bersiv man.

Di encamê de, ev xebat çavkaniyek girîng e ku bi perspektîfa siyaseta derve ya Fransayê vekolînek kûr li ser rola demdirêj a Kurdan di nakokiyên siyasî yên li Rojhilata Navîn de pêşkêş dike.