Kadrî Cemîlpaşa - Portreyek Neteweperestekî Kurd

Kadrî Cemîlpaşa - Portreya Neteweperwerekî Kurd - Selahaddîn Uğur Işık

Ev lêkolîn pêşveçûna tevgerên neteweperwer ên Kurd ji sedsala 19an heta sedsala 20an vedikole, bi giranî li ser jiyana Kadrî Cemîlpaşa . Guhertinên civakî û siyasî yên ku ji hêla Kurdên ku di nav sînorên Împeratoriya Osmanî de dijîn ve hatine jiyîn xalek girîng di avakirina nasnameya Kurd de pêk tînin. Bi taybetî, sedsala 20an serdemek e ku tê de neteweperweriya Kurd hêdî hêdî dest bi şikilgirtinê kiriye.

Piştî hilweşîna Împeratoriya Osmanî piştî Şerê Cîhanê yê Yekem , pêvajoya avakirina dewletên neteweyî yên nû dest pê kir; ev pêvajo li Kurdistanê bi serhildanên herêmî û daxwazên serxwebûnê xwe nîşan da. Di vê çarçoveyê de, Kadrî Cemîlpaşa wekî kesayetek siyasî yê çalak derket holê ku bi ramanên neteweperestî hewl da ku bandorê li civaka Kurd bike. Di serhildanên Kurd ên serdema Komarê de, wî di hin tevgeran de rolên rasterast an nerasterast lîst û piştgirî da têkoşîna Kurd a ji bo serxwebûnê .

Armanca sereke ya Kadrî Cemîlpaşa avakirina dewleteke Kurdî ya serbixwe û yekgirtî bû. Ji ber vê yekê, ew ne tenê bi Kurdên di nav sînorên Tirkiyeyê de, lê di heman demê de bi yên li welatên cîran jî re eleqedar bû û piştgirî da têkoşîna wan. Bi salan, wî bi awayekî çalak beşdarî rêxistinên cûrbecûr ên Kurdî bû û ji bo vê îdealê xebitî. Lêbelê, tevî hemî hewldanên xwe, projeya dewleta Kurdî ya ku wî dixwest nehat pêkanîn.