Kovara Vate 45

WENDOXAN RÊ

Wendoxê delalî, 

Ma zaf keyfweş ê ke ma hûmarêka newa ya kocara Vateyî pêşkêşê şima kenî. Vêşaneyê nuşteyanê hûmara çewres û pancine derheqê ziwanî de yê. 

Şima na hûmare jî netîceyanê di kombîyayîşanê Grûba Xebate ya Vateyî vênenî. Kombîyayîşê vîst û pancin ke Çewlîg de bi, amadebîyayoxî hîna vêşî termanê xebata akademîke û Çekuyanê kayî ser o vindertî. Kombîyayîşê vîst û şeşin Dêrsim. Ne kombîyayîşî û ne jî pêncdarî zafane termanê peymitişî û demî (zemanî) ser o xebitîyay. Grûbe nê kombîyayîşan de gelek Çekuyî û termî munaqeşe kerdî, gelek versîyonê cîyayî tesbît kerdî û seba kirmanckîya standarde ge-ge yew ge-ge hîna zaf Çeku û termî pêşnîyaz kerdî. Ehemîyetê nê karî ser o zaf çî vatiş îcab nêkeno, no kar gelek muhîm o labelê no war de yewna çîyo girîng esto; o zî ziwanê nuştekî de gurênayîşê nê Çekuyan û terman o. Ewro hêdî-hêdî zî bibo kirmanckî sey ziwanê nuştekî gelek waran de yena û vila bena. Yanî prosesê nusîyayîşê kirmanckî nê serranê peyênan de aver şono. Di heman demê de hewcedariya standardkirinê jî tune. Her nuştox/e serê yan zî xirab ziwanî ser o tesîrê xo esto. Eke nuştoxî, mamostayî, rojnamenusî, akademîsyenî kilmî hem erbabê xebata çand û fikrî yê kurdan, kirmanckîya standarde bixebitnî ziwanê ma hîna biserûber û bihêz beno. Di vê rewşê de, her kes kêfxweş e ku demek xweş derbas dike. 

Ugur Sermîyan, Alî Buyukkaya, Hemze Esmer û Sevîm Şahîne çar wendekarê lîsansa berzî yê Zanîngeha Artukluyî yê. Înan ra her yewî na hûmara Vateyî rê yew nuşte şawito. Temaya nuşteyanê înan şterek a: Her kes vîrameyîşêkê xo nuşto. Nuşteyê înan balkêş ê. Alî, Hemze û Sevîme ziwanî ser o nuşto. Ziwanê her Merdimî ey rê sey hewayî çîyêko tebîî û zarurî yo. Labelê seke yeno zanayene nîjadperestanê tirkan waşto nê çîyê hende heyatî ma rê qedexe bikî. Ewro dinya de şeş-hewt hezarî ziwanî estê. Ziwanê kurdkî hetê zafîya qiseykerdoxanê nê şeşhewt hezar ziwanan ra rêza çevresine de yo. Dinya de ziwanê hende merdiman tena kolonyalîstanê Kurdistanî qedexe kerdo. Bêgumankerdiş tena yew elementê qedexe polîtîkaya ziwanî yo. Na polîtîka pero hîna kompleks a. Coka Amir Hesenpûrî seba na rewşe mefhûmê “jenosîdê ziwanî” xebitnayo. Tehrîbatê nê jenosîdî bêhesab ê. Ruhê her kurdî/e de yew birîna jenosîdê ziwanî esta. Vîrê her kurdî/e new çîrok yan bideje yan nênuşta nimita. Seba ke ma bişîn hişmendîyêka muştereke yê ziwanî xurt bikîn her kesî vîrameyîşanê xo yê ziwanî binuso serê beno. Ma hêvî kenî ke şima wendişê nê vîrameyîşan ra tikê îlham gênî, hîs û fikranê xo ma rê nusenî. 

Mihrîban Kanate Tirkîya û Kurdistanê Vakurî de panc mamostayanê kirmanckîyan yê resmîyan ra yew a. Eger Bongilan (Solhan) mamostayîye kena û dana di sey û pancas şagirdanê kirmancan. Nuştoxê ma Mehmud Nêşite seba na hûmara Vateyî şi Bongilan û pêncdarê dersanê mamosta Mihrîbane bi û uca aye reyde qisey kerd û nuşt. 

Vî halê roportajêko hezar zî Ugur Sermîyanî a nuştoxe û şaîra ma Bedrîye Topaçe reyde kerdo. A wendişê nê roportajî şima derheqê Eşq, şîîre, Dêrsim, ziwan, çîrok, hîs û xeyalanê şaîra ma de benê wayîrê yew fikir. 

Na hûmare de ma ca dayo şîîranê 

J. Îhsan Espar, Denîz Gunduz, Newzat Valêrî, Xidirê Başî û Polat Aydinî. 

Murad Canşad nuşteyê xo yê “Kengerê verê vayî”, Doxan Karasu “Dayîke û Dele” û Nadîre Guntaş Aldatmaz “Tayê Nêweşîyê Domanan”. 

Wendoxê delalî, 

Kovara Vateyî nêzdîyê vîst serrî yo ke weşanêyêna. Kovare hema zî bi hetkarîya madî ya wendoxan û heskerdoxanê ziwanê kurdkî vejiyêna. Seba lenger yew hûmare Mehmet Apakî hetkarîya ma kerd, keyeyê ey awan bo. Ma wazenî ke merdimê sey ey vêşî bibî. 

Penîr jî ma wazenî yew xeletîya xo vajîn. Hûmara ma ya çewres û çarine de hûmarê rîpelan yê hemverê sernuşteyanê beşê “tedeyî” û zereyê kocare yewbînî nêgênî. Ma seba na xeletî uzirê xo wazenî. 

Heta hûmara bîne bimanê weşî.