Nasandin Kevneşopên Êzdîyatê I

Nasandin Kevneşopên Êzdîyatê I-Kemal Tolan

Xwendevanên hêja,

Gava miletek bixwaze ku kanda xwe bibîne, bixwîne û bi şanê bidin wê, divê serê xwe bi dîtin û famkirina kevneşopî û dîroka xwe dest pê bike. Kevneşopê miletan – sed û hed, îd û adeta, rê û resm – wekî kakilê bell to kevn û nû ye; Çend gotin: ez ez im.

Her milet, ku xweya zengilê xwe dixwe, binê irf û adetên xwe mezin dibe. Lê li Kurdistanê, jiyana Êzdiyan ji xweya ol û hestên din jûdahî bûye. Dîroknasanên domdar, pir caran dîroka Êzdiyan, nûnerê hikûmetê, belav bûn û şikandin. Dema ku hûn dûr in, hûn di dawiya rojê de ne, dibe ku hûn winda bibin.

em bibînin ku ol, folklor, qewl û mîlojiyên Êzdiyan ne tenê beşek ji olêk semavî in, lê jî beşek in ji civak û nasnameya Kurd. Peymanên şîran, peyva welatparêz û mecazên tarîxî, wêjeya Êzdiyan dibêje:

“Însan ji nura Xwedê çêbuye”
“Ola Êzdiyatiyê olekê bihuşt xwarin”
"Ruhê mirov namire"

Home bawerî, a zimanê Kurdî û kevneşopên Êzdiyan ve, zarûretê xwendin, arşîvkirin û parastina çendekî ne tenê dîrokî lê jî a rastî zindî eat.

Lê xeyr, kêmasiyên dîrokê, birçîtiyên olî û siyasî jî tevlî bûn. Em Êzdiyan ji aliyê padîşahan, mîran, dest pê kirin, waliyan, cendirme û dewletên dagirker bi zilm, paşverûtiyê û polîtîka rengdar ên neciwan hatine dikevin cudayî. Home çewtiyên dîrokê, heta niha jî, çand û nasnameya me pêk hatiye.

Her wusa, her kes dilxweş e, her kes kêfxweş e, her kes kêfxweş e, her kes kêfxweş e, her ku tê, her kes kêfxweş e. Lê pirraniya me dê û bavên me Êzdiyan hêjî bi xêra ev kevneşopî diparêzin – ne tenê wekî beşek ji ol, belkî wekî şaredarên rûh û zimanê kurdî.

Ji vê derveyî, ez wekî nivîskar û lêkolînvanekê Êzdiyan, digel ku ne ilimdar im, lê bi delalî bêjîm: hinek kêmasiyên gotin û şîroveyê li gel chavkaniyên wan ên din têne belakirin, lê ev pêwîst nake ku rastîya ketibe bin giran. Her qas çavkaniyek tê zanîn, divê em nikaribin zextê li xweya xwe bikin.

Xelasî

Kevneşopê me, Çanda me, wêjeya me û nasnameya me, hem berz e û hem jî dijwar. Lê evîndarîya me ji ol, ji ziman, ji dîrok û ji hebûnê me, divê bibin bingehên pêşveçûnê. Çi êdî jixwe mean e ku em Êzdiyan li ser xwe bibêjin: em nasnamek ne ku tê xwastin; em nasnamek in ku tê zindî kirin.