İngiltere'nin Kürt Politikası (1918-1932)

İngiltere'nin Kürt Politikası (1918-1932)-Nihat Karademir

Modern Ortadoğu’nun Osmanlı sonrası tarihi yazılırken Kürtler, ya diğer bölgesel halklardan kopuk ve izole bir şekilde ele alınmış ya da Modern Ortadoğu’nun oluşum sürecinde tali bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Her iki yaklaşımda da, bölgede kurulan ulus-devletlerin ürettiği hâkim paradigmaların etkisiyle, Kürtlerin siyasal talepleri ve bu talepleri dile getiren yapılar, emperyalist güçlerle ilişkilendirilerek itibarsızlaştırılmış ve kolaylıkla gayri meşru ilan edilmiştir.

Birinci Dünya Savaşı’ndan 1932’de sona eren Manda Yönetimi’ne kadar olan dönemi ele alan bu çalışma, yalnızca Kürtlerin modern tarihini ve bu süreçte İngilizlerle kurdukları ilişkileri inceleyen bir deneme değildir. Aynı zamanda, başta Türkler ve Araplar olmak üzere bölgenin diğer halklarının tarihiyle ilişkili bir okuma sunmakta ve özellikle Irak’ın kuruluş ve şekillenme sürecini merkeze almaktadır. Bu yönüyle eser, Kürt tarih yazımında yerleşik hâle gelmiş indirgemeci paradigmalara açık bir meydan okuma niteliği taşımaktadır.

Rojava, Güney Kürdistan, Kerkük, Cezire, Fırat’ın doğusu, petrol ve su kaynakları ile Kürtlerin özerklik taleplerinin, yalnızca bölgesel değil küresel ölçekte tartışıldığı bir dönemde hazırlanan bu çalışma; dört ülkeyi ilgilendiren Kürt Sorunu’nun, dış müdahalelerin de etkisiyle yeniden bir Kürdistan Sorunu’na dönüşmeye başladığını ortaya koymaktadır.

Bu bağlamda eser, Kürt toplumunun ve Kürt siyasetinin tarihsel zafiyetlerini anlamak açısından önemli veriler sunmakta ve göz ardı edilmemesi gereken tarihsel bir deneyimi okuyucuya aktarmaktadır. Kuşkusuz en dikkat çekici yönlerden biri ise, bugün tartışılan meselelerin yüz yıl önce de diplomasi masalarında konuşulmuş olduğunu ve uzun yıllar boyunca uluslararası müzakerelere konu edildiğini açık biçimde göstermesidir.