Mezrecelîl

Mezrecelîl-Halil Dağ

Mezrecelîl, yekem pirtûka helbestan a helbestkar Halil Dağ e. Ew bîst û şeş helbest li xwe digire; yên ku bi hemû awayên xwe ve ji xwendevanê bîrtûj dixwazin zanîn ku helbest û helbestnivîsîn çend girîng in. Lê her wiha, girîng e ku ji nava refên şoreşa Kurdistanê dengên mîna Halil Dağ, Mahir Bagok û Mahsûm Nisêbînî, bi çar çarçoveyan — helbest, kurteçîrok, roman, lêkolîn an jî rexne — bi afirandina wêjeyî rabin û bibêjin:

“Mezrecelîl; peyv, bi berfê dest pê dike, bi berfê diqede û birîn bi tozê tê dermankirin. Mezrecelîl; teqdîskirina axaftina berfê ye, çar aliyên me yên talankirî ye. Li wir di deryayên şevreşkî de çûkeke endelîb e. Li wir heyv di bêrîka rextan de tê veşartin. Mezrecelîl; navê çûyinê ye, mirî li wir têne şûştin. Li wir bûk hinneya destên xwe ji xweliya miriyan çê dikin. Bîreke jibîrkirinê ye Mezrecelîl, di çavên dildaran de dekbazeke jibîrkirinê ye, dengê zirzekirî yê Sibatê ye. Li wir darên piştxûz bi rehên xwe yên bêhêz xwe bi bîra xwe ve gire didin. Dar û daristan, kêzik û kulîlk, gelî û şiqêb, her tişt toz e li wir.”

Helbestkarê ciwan Halil Dağ, bi pirtûka xwe ya pêşîn de, bi pirseke dijwar li pêşberî me radiweste: Mezrecelîl çi ye, li ku ye, mirov çawa dikare biçe wir? Dağ, bi rêzikeke Mezrecelîlê, pirsan li pirsan zêde dike: “Kî dikare bi riyeke deynkirî dest bi rêwitiyê bike?” Nexasim ku ev rêwîtî tenê rêwîtiya ber bi Mezrecelîlê ve be — pirsên Halil Dağ di heman demê de bersiv in jî. Rêwîtiya ber bi Mezrecelîlê, rêwîtiya ber bi dinyayeke helbestî ye. Ne bi bedena xwe, lê bi tenê bi giyanê xwe em dikarin bigihîjin wir. Riyeke dijwar e, lê heke mirov bikaribe bi hêmayên Mezrecelîlê xwe bigihîne wir, ev ê kêfxweşiyeke bêhempa be. Halil Dağ, nivîskarê Mezrecelîlê, di sala 1974'an de li Amedê ji dayik bû. Piştî kar û xebatên siyasî, hate girtin û cezayê muebedê xwar. Di jêr şert û mercên dijwar jî, peywendiya xwe ya bi wêjeyê nebirrî û li bendîxaneyê bi xebatên xwe berdewam kir. Dağ, bi sadetiya dengê xwe yê poetîk û bi Kurmancîya xwe ya xurt dibêje:

Pîşare
Hat
Baran barî
Çû
Berf.
Kilîda dêrî şikest
Ji bextewariyeke kewgirî
Dikulkule her alî
Çîlspî.

Bi Mezrecelîl, Halil Dağ dengekî û hêmayeke nû tîne di robarê helbesta Kurdî de, ya ku li giyanê Kurdî/Kurmancî zêde dibe.   Ji bo hemû berhemên Lîs Yayınları vir bitikînin Ji bo hemû berhemên Halil Dağ vir bitikînin