Ülkesini gerek yurt içinde gerekse de yurt dışında temsil eden, yaptığı çalışmalarla adından söz ettiren ilim insanlarını tanımak, tanıtmak; başkalarına örnek olması açısından son derece önemlidir. Her u¨lkede olduğu gibi Tu¨rkiye’de de Dinler Tarihi alanında değerli şahsiyetler yetişmiş ve bu şahsiyetlerinde yetiştirdiği nesiller var...

Ölüm sonrası yaşamın imkânı ve mahiyetine dair tartışmalar teistik dinlerin teolojilerinde geniş bir literatür oluşturmaktadır. İslam düşünce tarihinin erken safhalarında nefs ve ölüm sonrası hayata dair materyalist görüşler ağırlıkta iken, özellikle İbn Sînâ’dan itibaren düalist kuramlar yaygın biçimde benimsenmiş ve savunulmuştur. İbn Sînâ’nın insani...

Japon Yeni Dini Hareketleri, dünyada ve ülkemizde artan akademik bir ilgiye sahiptir. Söz konusu ilginin bir ifadesi olarak bu eserin ortaya çıkış motivasyonunu, Japon Yeni Dini Hareketleri’nin tanımı, dini-fenomenolojik tarihi, ortaya çıkış nedenleri ve karakteristik özelliklerini barındıran kapsamlı-müstakil bir esere dair eksikliğin giderilmesi oluşturmuştur....

1980 sonrası süreçte fiziksel engelleri (iktisadi, siyasi vs.) aşan muhafazakâr kesimin piyasaya eklemlenerek tüketim ve gösterişe yönelmesi, oldukça karmaşık ve dağınık birçok sebep ile ilişkilendirilebilse de özünde, zamansal ve düşünsel engelleri aşamamakla alakalıdır. Katı klasik yorumlardan kaçan kitle, piyasa yönelimli popüler dinî bir güzergâha...

Günümüzde sürekli artma eğiliminde olan suç olayları çocuk suçluluğunda da toplumsal bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Öncelikle suç işlemiş çocuk ve ailesi üzerinde derin izler bırakan bu sorun çocuğu topluma kazandırma amaç edinilerek yasal önlem ve uygulamalarla üzerinde durulması gereken bir konudur. İleride bir...

Bu nitel çalışmada din görevlilerinin dini-ahlaki rol modelliği, sosyal bilişsel öğrenme kuramı bağlamında ele alınmıştır. Samsun ili ve ilçelerinde Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı camilerde görev yapan imam hatiplerin ve müezzin kayyımların rol modelliğinin, cami cemaati tarafından nasıl algılandığı analiz edilmiştir. Çalışma iki ana bölümden...

Türk toplumu açısından Alevi-Sünni ilişkileri söz konusu olduğunda özellikle kamuoyunda iki farklı yaklaşım sergilenmektedir. Ağırlıklı görüş, bu iki dini grubun tarihsel süreç içerisinde birbirlerinden çeşitli sebeplerle ayrıştığı ve bu ayrışmanın zaman içerisinde ötekileştirme ve çatışmalara sebep olduğu görüşüdür. Bu yaklaşıma göre her iki dini...

Eğlence, bütün topluluklarda çeşitli formlarla kendini gösteren insanın en doğal dışa vurumlarından biridir. Her toplum kişisel, kültürel ve dinî anlayış biçimlerine göre eğlence üretmektedir. Eğlence her ne kadar hoşa giden ve bireyi mutlu eden doğal bir olgu olarak ortaya çıksa da her daim belli...

Bu çalışmada Kur’an’da yedi ana konuyu ve bu konularla ilgili diğer kavramları ele almaya çalıştık. Bunlar; zaman, akıl, adâlet, bağışlama, iffet, tesettür ve ahlâk konularıdır. Bu kavramlar aracılığıyla pek çok farklı değeri öğrenmeye ve okuyucularla paylaşmaya gayret ettik. Bu çalışmanın; Kur’an kavramlarını, dolayısıyla Vahyi...

Hz. Peygamber’in son ilahî mesajı tebliğiyle başlayan dönem, insanlık tarihinin en önemli ve etkili dönemlerinden biridir. Hz. Peygamber’in tebliğiyle ve pratiğiyle inşa ettiği dünyanın dayandığı değerler ve ahlakî ilkeler, çevre medeniyetlerin kazanımlarını da içine alarak İslam Medeniyeti’nin temelini oluşturmuştur. Bu gelişmenin başta dinî, sosyal,...

Bilinen tarih boyunca insan, ilk yaratılışını anlamaya ve anlamlandırmaya çalışmıştır. Hatta bir tarihçinin deyimiyle, "Tarih yaratılışla başlar." Çünkü tevhide ve yaratılışa inanan tarihçiler, başta Yahudiler ve Hıristiyanlar, tarihi Hz. Âdem’in yaratılışı ile başlatmışlardır. İslam tarihçileri de bu geleneğini sürdürmüştür. Eski Ahid tarihi kronolojiyi takip...

Dünya kamuoyunda önemli ölçüde bir inançsızlık problemi yaşanmaktadır. Çünkü materyalist felsefenin yaygınlaşmasından itibaren, insanların saf imanları üzerinde birtakım şüpheler oluşmaya başlamıştır. Bu şüphe ve tereddütler bilinçli olarak bir düşünce yapısı gibi sunulmuş, bunları ortadan kaldıracak bilgi ve kültür düzeyi olmayan kimseler de ister istemez...

20. yüzyılda ve Mısır tarihinin en önemli dönemlerinden birinde yaşamış olan Muhammed Ebû Zehra (1898-1974); henüz çocukluğunda ilimle iç içe olmuş, küçük yaşta Kur’an’ı ezberlemiş ve dinî ilimler okumaya başlamıştır. O, yaşamı boyunca tefsir ilmine büyük bir gayret ve azimle emek sarf etmiş; fıkıh,...

20. yüzyılda ve Mısır tarihinin en önemli dönemlerinden birinde yaşamış olan Muhammed Ebû Zehra (1898-1974); henüz çocukluğunda ilimle iç içe olmuş, küçük yaşta Kur’an’ı ezberlemiş ve dinî ilimler okumaya başlamıştır. O, yaşamı boyunca tefsir ilmine büyük bir gayret ve azimle emek sarf etmiş; fıkıh,...

20. yüzyılda ve Mısır tarihinin en önemli dönemlerinden birinde yaşamış olan Muhammed Ebû Zehra (1898-1974); henüz çocukluğunda ilimle iç içe olmuş, küçük yaşta Kur’an’ı ezberlemiş ve dinî ilimler okumaya başlamıştır. O, yaşamı boyunca tefsir ilmine büyük bir gayret ve azimle emek sarf etmiş; fıkıh,...

Endülüs bölgesinin önde gelen müfessirlerinden olan İbn Atıyye (ö. 541/1147), tefsir alanındaki meşhur eseriyle bilinen bir âlimdir. Onun tefsiri, bazı âlimler tarafından Zemahşerî’nin el-Keşşâf’ından daha iyi kabul edilmektedir. İbn Atıyye kendisine kadar gelen tefsir birikimini özetlemiş ve bu birikim içinden en doğru bulduğu görüşleri...

Endülüs bölgesinin önde gelen müfessirlerinden olan İbn Atıyye (ö. 541/1147), tefsir alanındaki meşhur eseriyle bilinen bir âlimdir. Onun tefsiri, bazı âlimler tarafından Zemahşerî’nin el-Keşşâf’ından daha iyi kabul edilmektedir. İbn Atıyye kendisine kadar gelen tefsir birikimini özetlemiş ve bu birikim içinden en doğru bulduğu görüşleri...

Klasik sonrası Hanefi literatüründe çoğunlukla ders kitabı olarak okutulmak ve ezberlenmek üzere kısa metinler yazılmıştır. Bunların en bilinenleri ve en yaygın şekilde kullanılmış olanları dört metin (mütûn-ı erbaa) ve üç metin (mütûn-ı selâse) adı altında sınıflandırılanlardır. Ebu’l-Berekât Hâfızuddîn Abdullah en-Nesefî’nin (ö. 710/1310) kaleme aldığı...

Şerhu Müşkili’l-Âsâr, açıklanmasına ihtiyaç duyulan hadislerin şerhine dair yazılmış bir eser olup bu alanda telif edilmiş eserlerin en büyüğüdüar. Eserde 1002 konu başlığı altında 6179 hadis yer almaktadır. Hadisler isnadlı olarak nakledilmiştir. İnsanların müşkil/problemli olan, açıklanması zor olan manalara yorumlanabilen veya birbiriyle çelişiyormuş gibi...

Bu çalışmayı ortaya çıkaran temel saik, Mu‘tezilî âlim Ebu’l-Kasım el-Ka‘bî el-Belhî’nin (ö. 319/931) Uyûnu’l-Mesâil ve’l-Cevâbât isimli eserinde bilgiye dair güçlü argümanların mevcudiyetidir. Söz konusu argümanlar, Belhî’nin mütekaddimûn kelâmı için önemini artıran bir bağlam sunmaktadır. Belhî’nin bilgi yaklaşımı, teolojik ve ahlâkî alanda bilginin değerine dikkat...

Dip Dalga kitabındaki iddia ve yaklaşımlara kişisel cevaplarım elbette vardı. Ancak bu cevaplar, adı üzerinde, kişiseldi ve kamuya yeterli gelmeyebilirdi. Elinizdeki eser, tam da bu soruna ilişkin olarak kamu adına yanıtlara odaklanmıştır. Bunlardan birincisi Özel’den ilhamla Tayfur’un Dip Dalga’sındakilerin “neden orada olduklarını” anlama çabasıdır....

“Zâhidlerin imamı, sâliklerin rehberi, şeriatın sultanı, tarikatın burhanı, ilahî ilimlerin mahremi, ebrârın seçkini ârif-i billah” olarak gönüllere yerleşmiş olan Ahmed Gazzî, Kudüs coğrafyasında başladığı ilmî faaliyetlerini, Anadolu topraklarında temellendirmiştir. “Âşık sâdık oldukta matlubu ayağına gelir.” düsturunca mürşidi Niyâzî-i Mısrî ile yollarının kesişmesini sabırla bekleyen...

“Mu¨ceddîd-i Elf-i Sânî” nâmı ile meşhûr olan İmâm-ı Rabbânî Ahmed-i Serhendî’nin kurucusu kabul edildiği Mu¨ceddidîlik, 17. yu¨zyılda Nakşibendîlikten neş’et etmiş, gu¨nu¨mu¨ze dek itibarını ve etkinliğini korumuştur. İmâm-ı Rabbânî, örnek yaşantısıyla insanları etkilemiş, pek çok halife yetiştirerek bu halifeleri farklı bölgeleri irşatla görevlendirmiştir. Oğullarından Hâce...

Klasik dönem İslam dünyasında bir kitap nasıl telif ediliyordu? Yazmak dediğimiz fiil bugün an-ladığımız şekliyle yazarın tek başına üstlendiği bir iş miydi? Klasik düşüncede metin ve yazar bir-birine sıkıca bağlı mıydı, yoksa metnin yazardan bağımsız olarak ihtiyaca ve zamana göre değiş-mesi de hedeflerden biri...

Anadolu’nun İslami kültürü ve manevi yapısını biçimlendiren en önemli isimlerden, Ahîlik Teşkilatı’nın kurucusu Ahî Evren el-Letâifu’l-Gıyâsiyye adlı eserinin elinizdeki tercümesiyle ilk kez Türkçede. Anadolu’nun İslami kültürü ve manevi yapısını biçimlendiren en önemli isimlerden Ahî Evren’in el-Letâifu’l-Gıyâsiyye adlı eserinin tercümesini sunuyoruz. Yaşamı ve eserleriyle İslam...

Kader inancının insanlık tarihi boyunca üzerinde en fazla tartışılan konulardan birisi olması, diğer pek çok sebebinin yanında hiç şüphesiz insanın kendisi hakkındaki anlam arayışına bağlı olarak varoluşsal kaygılarından kaynaklanır. Yeryüzü serüvenimizin aslında ne olduğuna dair sorularımız, özü itibarıyla bizim varlık alanında hangi konumda yer...

İslam dininin temel kavramlarından olan “tekbir” Allah’ın yüceliğini ifade etmek için “Allâhü ekber” ifadesini söylemektir. Tekbir ifadesinin teorik önemi yanında daha çok pratik bir önemi bulunmaktadır. Sloganik bir etkiye de sahip olan tekbir ifadesi, Allah’ı ta’zîm amaçlı yerde ve zamanda, tevhid akidesinin şiarı olacak...

Hangi din, inanç ve ideoloji olursa olsun insanlara az da olsa dünyalık namına bir şey sunmazsa, o varlığını koruyamaz. Yüce Allah Kur’an’da “Allah’ın sana verdiğinden âhiret yurdunu kazanmaya bak ve dünyadan da nasibini unutma!” (Kasas 28/77) buyurarak dünya ahiret dengesinin kurulmasını işaret etmektedir. Dolayısıyla...

Çok zor ve sıkıntılı bir dönemden geçerken hayatı, insanları ve kendimi çok iyi tanımadığımı fark ettim. Yaşadıklarıma, çevremde olup bitenlere, ilişkide olduğum insanların davranışlarına daha tatmin edici ve gerçekçi bir anlam bulmam gerekiyordu. O güne kadar edindiğim bilgilerle ve çevrenin etkisiyle oluşturduğum düşünce dünyamda,...

Kazan bölgesi, Müslüman Türk halkının yüzlerce yıl boyunca yaşadığı topraklardır. Rusların üç asrı aşkın zulmünün ardından, XVIII. yüzyılın sonlarından itibaren bu bölge ekonomik ve kültürel alanda önemli bir gelişim göstermiştir. Bu kitap, XIX. ve XX. asırlarda Kazan bölgesindeki ulemanın hadis ve sünnet alanındaki faaliyetlerini,...

Kıraatlere göre ayetlerin okunuşlarında farklılıklar görülmektedir. Bu farklılıkların sahih olanları olduğu gibi sahih olmayanları da vardır. On kıraat (Kıraat-i Aşere) imamından gelen okuyuşlar sahih kabul edilmiştir. Kûfe kıraat imamı Âsım’ın (ö.127/745) ravisi Ebû Bekr Şu‘be’nin (ö.193/809) rivayetleri de kabul gören okuyuşlardandır. Kur’ân’ın tefsiriyle uğraşan...

Elinizdeki bu eserde toplumun geneline ait hak ve menfaatler aleyhine işlenmesi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliğini bozan suçların konu olduğu kamu davalarının nasıl açılacağı hususu ele alınmış ve bu bağlamda ceza muhakamesi sürecinin soruşturma ve ara muhakeme evreleri incelenmiştir. İslam hukuku kaynaklarında doğrudan yer...

Bu eserde akıl delilinin Şiî fıkhına nasıl girdiği, kıyası kabul etmemelerindeki temel nedenler incelenmiş ve aslında akıl delili ile vardıkları sonuçların tamamının kıyasın bir ürünü olduğu, bu durumun fıtrî bir gereklilik arz ettiği detaylarıyla ifade edilmiştir.Akıl delili Şîa’nın Mu’tezile ile olan ilişkisi ile mezhebin...

Zekâtla ilgili birçok hususta olduğu gibi yeterlilik sınırı ve unsurlarının yanlış anlaşılması nedeniyle birçok fakir zekât hakkından mahrum kalmaktadır. Tatbik sahasında rahatlıkla uygulanacak şekilde yoksulluğun tarifini ve sınırını anlaşılır bir şekilde tanımlamaya yönelik duyulan aşırı ihtiyaç ve bu konuyla alakalı fetva ehline sıkça sorulan...

Elinizdeki bu çalışmada, İslâm Dünya’sında hem Tefsîr İlmi hem Hadîs İlmi hem de Fıkıh İlmi’nde önemli bir yere sahip olan tabiîn tabakasında yer alan İkrime b. Abdillah el-Berberî’nin (ö.105/723), hocası Abdullah b. Abbâs’tan rivâyet ettiği hadîsleri inceledik. Öncelikle İkrime b. Abdillah el-Berberî’nin ismi, nesebi,...

Kur’an’ı Hz. Peygamberin okuduğu biçimiyle tespit etmek, o doğru okunuşu arz ve sema yoluyla hem şifahi hem de yazılı bir şekilde sonrakilere ulaştırmak, kıraat ilminde en önemli çaba olmuştur. Kıraat birikiminin vahiy ve Hz. Peygamberin uygulamasına mı yoksa beşeri bir yapılanmaya da dayandığı noktasında...

İnsan, tüm yaratılmışlar arasında özel bir yere ve değere sahiptir. Allah’ın insana verdiği değerin tezahürleri birçok alanda kendini belli etmekle birlikte, bunun en belirgin göstergelerinden biri de O’nun, kelâmıyla insanı kendisine muhatap kılmasıdır. Bu büyük lütuf karşısında insanın konumu O’nun hitabına kulak vermek, O’nun...

Elinizdeki bu eserde bir tefsir yöntemi olarak Kur’an’ın Kur’an’la tefsir edilmesine ağırlık verilmekle beraber konuyla ilgili hadisler de değerlendirilmektedir. Kur’an’ın pek çok sûresi gibi Yûsuf sûresini de sadece “dilbilimsel” (lafzî/lügavî) bir bakışla anlamak, onu yeterince idrak edememek olur. Zira gülün kendine has bir görünümü...

Elinizdeki bu eser, Bakara Sûresi bağlamında âyetlerin esbâb-ı nu¨zûlleri içerisinden vâkıa ile uyumlu olanları tahlil edip âyetin gerçek nu¨zûl sebebini tespit etmeyi hedeflemektedir. Bu işlem için başta esbâb-ı nu¨zûl eserleri olmak u¨zere ku¨tu¨b-i tis’a ve rivâyet tefsîrlerinde mevcut tu¨m rivâyetler tespit ve tahlil edilmiştir....

Dinimizin temel kitabı, Müslümanlığımızın temel referansı, kültürümüzün temeli, dünya ve ahiretimizin yol haritası, inanç-ibadet-ahlak yapımızın zemini olan kitabımız Kur’an’ın temel iniş gayesi elbette ki anlam ve amacını öğrenip onun ışığında hayatımızı tanzim etmek, eksik ve kusurlarımızı onun aynasında görüp düzeltmek, Allah’ın rızasına ulaştıracak ilke...

En temel insani değerlerden birisi olan merhametin tüm dünya üzerinde sessizliğe büründüğü, bebeklerin, çocukların vahşice katledildiği bu utanç verici günlerde dünyanın İslam dininin merhamet anlayışına, Peygamber efendimizin sevgi ve şefkate dayalı ahlakına ne kadar çok ihtiyaç duyduğu bir kere daha tebarüz etmiştir. Tüketim kültürü...

Bu çalışmada Akseki’nin “Köylüye Din Dersleri” başlığını taşıyan eserini tanıtmak ve söz konusu eserin metnini günümüz Türkçesi’ne çevrilmiş ve notlar ilave edilmiş şekliyle okuyucuyla buluşturmak hedeflenmiştir. Bu sayede Cumhuriyet’in ilk yıllarında yaygın din eğitimi ile ilgili yazılmış bir metnin her yönüyle günümüze taşınmasına ve...

Mâverâünnehir coğrafyası, Hanefî mezhebinin önemli bir mer­kezi haline gelerek, bu bölgeden çıkan pek çok önemli Hanefî fakihinin yetişmesine vesile olmuştur. Bu başarı, bireysel çabaların ötesinde, birçok âlimin bir araya gelerek sergilediği kolektif gayretlerin bir ürünüdür. Zira eserleri günümüze kadar ulaşmış ve mezhebin temel kaynakları...

Kur’ân’ın yorumuyla ilgili farklı yönelişlerden birisi, Hint alt kıtasında sistemleşmiş, daha sonra bir ekol haline gelmiş, Kur’ân’a tekrar dönülmesini dile getiren Kur’âniyyun ekolüdür. Kur’ân’a metin merkezci yaklaşarak, her şeyin Kur’ân’da bulunduğunu ileri süren ve te’vile sonuna kadar kapılarını açan bu ekol, geleneksel yaklaşıma eleştirilerde...

İlmî kaidelerinin tespit ve teyidi belirli bir zaman ve mekanla sınırlandırılmış olan nahiv, sarf ve lügat ilimlerinden farklı bir kategoride değerlendirilen belâgat ilmi, dil ilimlerine kıyasla daha özgür bir muhtevaya sahiptir. Dolayısıyla özgün şairler, yaratıcı yazarlar olduğu sürece belâgat ilminin belirli kaideler, terimler ve...

Hz. Peygamber’in Uygulamalarında Ehliyet ve Liyakat isimli üç ana bölümden müteşekkil olan bu çalışmanın birinci bölümü ehliyet ve liyakat kavramlarının tahlili ile ilişkili anlam ve kullanımlara sahip adalet, emanet ve sadakat kavramları üzerinde durmaktadır. Bu bölümde ayrıca Câhiliye dönemi uygulamaları ile Kur’ân-ı Kerîm ve...

Tevbenin had cezaları üzerindeki rolünü incelediğimiz bu çalışmada öncelikle tevbenin kısa tarihçesi, kavramsal çerçevesi, genel esasları, hükmü ve geçerlilik şartları gibi konulara değindik. Daha sonra girizgâh mahiyetinde olacak şekilde İslâm hukukunda suçun tasnifine kısaca yer verip, akabinde haddin kavramsal çerçevesi, bazı özellikleri, kapsamı, özellikle...

Düşünme veya anlama; insanoğluna özgü fıtrî, zihnî ve ulvî bir faaliyettir. Yüce Allah, insanlara olan muradına delâlet etmek üzere sözünü Kur’ân olarak ortay koymuştur. Kur’ân’ın nüzûlünden günümüze kadarki tefsirî çalışmalar, onun doğru anlaşılmasına yönelik metodoloji ve dil eksenli bir ilkesel yaklaşımın ürünüdür. Kur’ân’ın tefsiri...

Haram kelimesi ile ilişkilendirilen bir şeyin çerçevesi, somut engellerle belirlenmek zorunda değildir. Onun sınırları zihinlerde başlar ve birtakım psikolojik sınırlarla çizilir. Böylece kelime ile ilintili olan her şey, profan dünyadan ayrılır ve yanına yaklaşılamaz özel bir varlık veya eylem düzeyine yükseltilir. O şey, bu...

Nüzulünden 14 asır sonra dahi Kur’ân ayetleri hakkında söylenilecek bu kadar çok şeyin olması onun evrenselliğini ve zamana meydan okuyan tazeliğini göstermektedir. Her çağda insanlar aynı ayetleri okumuşlar ama farklı şekilde anlamışlar ve kendi dönemlerindeki bilgi altyapısına göre tefsir etmişlerdir. Zaman geçtikçe ve insanlığın...