İlmî kaidelerinin tespit ve teyidi belirli bir zaman ve mekanla sınırlandırılmış olan nahiv, sarf ve lügat ilimlerinden farklı bir kategoride değerlendirilen belâgat ilmi, dil ilimlerine kıyasla daha özgür bir muhtevaya sahiptir. Dolayısıyla özgün şairler, yaratıcı yazarlar olduğu sürece belâgat ilminin belirli kaideler, terimler ve...

Hz. Peygamber’in Uygulamalarında Ehliyet ve Liyakat isimli üç ana bölümden müteşekkil olan bu çalışmanın birinci bölümü ehliyet ve liyakat kavramlarının tahlili ile ilişkili anlam ve kullanımlara sahip adalet, emanet ve sadakat kavramları üzerinde durmaktadır. Bu bölümde ayrıca Câhiliye dönemi uygulamaları ile Kur’ân-ı Kerîm ve...

Tevbenin had cezaları üzerindeki rolünü incelediğimiz bu çalışmada öncelikle tevbenin kısa tarihçesi, kavramsal çerçevesi, genel esasları, hükmü ve geçerlilik şartları gibi konulara değindik. Daha sonra girizgâh mahiyetinde olacak şekilde İslâm hukukunda suçun tasnifine kısaca yer verip, akabinde haddin kavramsal çerçevesi, bazı özellikleri, kapsamı, özellikle...

Düşünme veya anlama; insanoğluna özgü fıtrî, zihnî ve ulvî bir faaliyettir. Yüce Allah, insanlara olan muradına delâlet etmek üzere sözünü Kur’ân olarak ortay koymuştur. Kur’ân’ın nüzûlünden günümüze kadarki tefsirî çalışmalar, onun doğru anlaşılmasına yönelik metodoloji ve dil eksenli bir ilkesel yaklaşımın ürünüdür. Kur’ân’ın tefsiri...

Haram kelimesi ile ilişkilendirilen bir şeyin çerçevesi, somut engellerle belirlenmek zorunda değildir. Onun sınırları zihinlerde başlar ve birtakım psikolojik sınırlarla çizilir. Böylece kelime ile ilintili olan her şey, profan dünyadan ayrılır ve yanına yaklaşılamaz özel bir varlık veya eylem düzeyine yükseltilir. O şey, bu...

Nüzulünden 14 asır sonra dahi Kur’ân ayetleri hakkında söylenilecek bu kadar çok şeyin olması onun evrenselliğini ve zamana meydan okuyan tazeliğini göstermektedir. Her çağda insanlar aynı ayetleri okumuşlar ama farklı şekilde anlamışlar ve kendi dönemlerindeki bilgi altyapısına göre tefsir etmişlerdir. Zaman geçtikçe ve insanlığın...

İslam hukuku alanında tamamıyla yeni bir olgu olmayan fıkhu’l-ekalliyât anlayışının fıkhî teamülleri İslam’ın ilk yüzyıllarına dayanır. Mekkeli müşriklerin baskılarını engellemeye güç yetiremeyen Hz. Peygamber, kabilelerinin içinde himayesiz kalan Müslümanlara, Hristiyan Necâşî Ashame’nin hükümdarlığındaki olan Habeşistan’a göç etmelerini bizzat tavsiye etmiştir. Nübüvvetin beşinci yılında (614)...

Hz. Peygamber (s.a.s.) döneminde zühd kavramıyla ifade edilen ve İslâmî hayatın bir parçası olan tasavvuf hem düşünce sistemi açısından hem de insanın terbiye edilmesi açısından önemlidir. Zühd dönemi hicri 6. yüzyıla kadar yaşanırken bu yüzyıldan itibaren tasavvuf ekolleri oluşmaya ve bugünkü anlamıyla tarikatlar varlığını...

Oğlum, sana her iyiliğin başı olan Allah korkusuyla ahlaklanmanı tavsiye ediyorum. Kurtuluş Allah’ın emirlerini ye rine getirmekle mümkün! Kanı gözyaşı gibi gör! Dökülen kanın intikamı mutlaka alınır! Halkın refah ve mutluluğu için çalış ve dikkatli ol! Çünkü halk sana Allah’ın emanetidir!Kumandan ve emirlerini memnun...

Bu çalışmada Batının İslâm coğrafyasına yönelik uygulamaya soktuğu sömürge politikalarının etkisi ile kimliğe yabancılaşmanın, kavram kargaşalarının, ideolojik ve siyasal kutuplaşmaların yaşandığı günümüz Türkiye’sinde ve İslâm dünyasında yanlış anlayışlara, polemiklere ve tartışmalara konu olan “şeriat” konusuna açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Din? kavramlar çarpıtılarak, istismar edilerek onlar...

Kur’an, evrenin sahibi Yüce Rabbimizden inen son ilahî mesajın adıdır. Tarihte ilâhi risaletle görevli olarak gönderilen tüm peygamberlere, geliş gayelerini ve kulluk reçetelerini bildiren Rabbimiz, son nebi Hz. Peygamber’e de Kur’an’ı göndermiş ve onun risalet görevinde peygamberliği­nin en büyük kanıtı olmuştur. Nitekim âyette buna...

Kitabımız, günümüzde, -din-siyaset ilişkisi bağlamında- İslâm siyaset düşüncesi konusunda Müslümanlarda meydana gelen kafa karışıklığını gidermeye katkı sağlamak amacıyla kaleme alınmıştır.Müslümanlar bakımından, devlet başkanlığına yani, iktidara karşılık gelen “hilâfet”, ilk dönemde olduğu gibi günümüzde de İslâm siyaset düşüncesinin ve bu çerçevede yapılan tartışmaların merkezinde yer...

Kur’ân-ı Kerîm’in kıraatinde hatadan korunmak için, alana dair kavramların teorik olarak bilinmesi ve pratik olarak da en doğru şekilde uygulanması büyük önem arz etmektedir. Bu amaca yönelik birçok eser kaleme alınmıştır. Kıraat ilmi denildiğinde öne çıkan şahsiyetlerden birisi de alanda çoğunluğu kaynak eser olma...

“Bilge kişiler, ilmin; aydınlar, ideolojinin; akademisyenler ise kariyerin peşinde koşarlar.” sözünü ilk duyduğumda, abartılı bir söz olarak algılamamış ve olguyu önemli ölçüde yansıtan bir görüş olarak benimsemiştim. Bunun sebebi de yaşadığım tecrübelerden edindiğim intiba idi. Gerçekten de bilge kişiler, ilmin ve hakikatin peşinde koşarlarken;...

Dinin temel işlevi biraz önce de belirttiğimiz gibi, insan hayatına anlam kazandırmaktır. Bunun için vardır din. Çünkü Tanrı-insan ilişkisi sağlıklı bir şekilde çözümlendiği zaman, insan kendisinin evrendeki yerini bulma imkânına kavuşur ve bu noktada yaratıcı yeteneklerini de en üst düzeyde etkili kılmak için harekete...

Hayatın anlamını yakalayabilen, kendini gerçekleştirmenin insana yüklenen en temel ilahi sorumluluk olduğunu bilen her insan, yaratıcı yeteneklerini, yaratıcı sevgi ile etkin kılarak, dünyayı insanın insanca yaşayabileceği, yüksek güven kültürünün sağladığı güvenli bir ortama dönüştürmek için çaba harcamak zorundadır. Kültür de, bilim de, uygarlık da...

Türkiye’nin bütün tarihsel ve toplumsal sorunları gibi, doğası gereği yeterince karmaşık bir konudur. Bu durumun, öncelikle, bizim toplumsal paradigmamızın en kolay çözülebilecek sorunları bile, çözülemez niteliğe dönüştüren, bardağın daha çok boş tarafını görme eğiliminde olan yapısından kaynaklandığı düşünülebilir. Ancak, Alevilik-Bektaşilik konusunun, akıllara durgunluk verecek...

İlahiyat fakültelerinde İslam’ı Müslüman kültürü konu edinen yüzlerce yüksek lisans, doktora tezi hazırlanmıştır, hazırlanmaya da devam edilmektedir. Bu çalışmaların hepsi “bilimsel” olduğu iddiasını taşır. Çünkü Üniversite evrensel ölçekte birim üretmeye talip bir kurum, bunun bir birimi olan İlahiyat Fakülteleri de bu kurumun alt birimleridir....

Yüce Allah, bir insanın müslüman olabilmesi için neye, nasıl inanması gerektiğini Kur’an’da açık seçik belirtmiştir. İman konusunda tek belirleyici vahiydir. Her insan, inancının mantıki ve vahyi temellerini bilmelidir ki, Kur’an’ın istediği şekilde bir imana kavuşmuş olsun. Bizim geleneksel kültürümüzde, “taklidi iman” adı altında, araştırmaya...

İslam bilgi temelli bir dindir. İslam’ın iman esaslarına inanmış olmak için, önce o esaslar hakkında bilgi sahibi olmak gerekir. Şayet amaç Allah’ın istediği gibi bir insan olmak ise, bu ancak Kur’an’ı ve İslam’ın kurucu ilkeleri bilmek ve doğru anlamakla mümkün olabilir. İnsanın bilmediği bir...

Artvin, Doğu Karadeniz’de tarihi, sosyolojik, coğrafi ve kültürel çeşitliliğe sahip bir yerde bulunmaktadır. Artvin’de İslam varlığı, üçüncü halife Hz. Osman zamanında sahabî Habib b. Mesleme’nin komutanlığında bölgeye yapılan fetihlere kadar uzanır. Tarih boyunca sık sık farklı kültür, din ve dilden insanlara ev sahipliği yapmış...

Saçaklızade Muhammed Efendi Osmanlı Devleti’nin yetiştirdiği en önemli ve velût âlimlerden birisidir. Müellif üzerine farklı alanlarda yapılmış pek çok yayın bulunsa da bu yayınlarda Saçaklızade’nin hayatı ve eserleri hakkında fazlaca hatalı bilgiye rastlanmaktadır. Bu çalışmalardaki yaygın kabullerle hareket edildiği taktirde, bazı hususlar şaibeli ve...

İmâm Şâfiî’nin öğrencilerinden Müzenî ve Rebi’ b. Süleymân rivayetiyle denilir ki yaşlı bir zât İmâm Şâfiî’ye İcmâ’ın delilini sordu. İmâm cevap vermedi, rengi değişti ve bu soruya cevap için ondan kendisine üç gün mühlet vermesini istedi. Evine kapanan ve sayısız defa Kur’ân’ı baştan sona...

Kur’ân araştırmacılarının istifadesine sunulan bu eser, Kur’ân-ı Kerim’deki yerleşik Arap gramerine muhalif olan ayet­lerin ele alınıp gerekçelerinin açıklandığı bir çalışmadan iba­rettir.İçeriğini doğru ifade edebilmesi için elinizdeki kitabın adı “İlâhî Kelâmın Müstesna Grameri” koyuldu. Bu isimlendirmede “kuraldışı, benzeri az bulunan, benzerlerinden ayrı, üstün olan, seçkin”...

René Descartes (1596-1650), modern felsefenin ve bilimin ortaya çıkışına öncü olmuş figürlerden biri olarak kabul edilen Fransız filozof, bilim insanı ve matematikçidir. Araştırma yönteminin merkezine matematiği koymuş, daha önceleri ayrı olan geometri ve cebiri analitik geometriye bağlamıştır.Yöntem Üzerine Konuşma, Descartes’ın 1637’de yayımladığı felsefi ve...

Sorularla 40 Derste Kur’ân-ı Kerim kitabı liseli gençlerimizin kutsal kitabımız Kur’ân’ı öğrenme çabalarına katkı sağlamak amacıyla hazırlandı. Kitabımızda Kur’ân’ın konularından kırk başlık seçilerek kısa ve öz olarak anlatılmaya çalışıldı. Her konunun sonuna beşer soru eklenerek okuyucularımızın metinleri anlamalarının kolaylaştırılması hedeflendi. Her bir konu okuyucuyu...

Sorularla 40 Konu 40 Hadis kitabı ortaokul öğrencilerimizin, Peygamberimizin güzel ahlakını ve öğütlerini öğrenme çabalarına katkı sağlamak amacıyla hazırlandı. Kitabımızda Peygamberimizin hadislerinden kırk konu başlığı seçildi. Bu hadisler kısa ve öz olarak anlatılmaya çalışıldı. Her konunun sonuna beşer soru eklenerek öğrencilerimizin okudukları metinleri daha...

Hatîb el-Bağdâdî, İslam medeniyetinin parlak dönemini yaşadığı hicri V. (XI.) asrın önemli simalardan biridir. İslamî ilimlerin birçok alanında eser ve çalışmalar ortaya koymuş önemli görüşler serdetmiş, başta hadis ilimleri ve tarih olmak üzere fıkıh, kelam, eğitim, edebiyat vb. alanlarda temayüz etmiş meşhur bir İslam...

Vakfımız İSAV, İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ile müştereken 2018 yılında “Mâveraünnehir”, 2019 yılında “Bağdat” 2021 yılında “Endülüs İlim Havzasında İslâm Düşüncesinin Öncü Şahsiyetleri”ni konu edinen ilmî ihtisas toplantıları gerçekleştirmiş ve toplantı metinlerinin tamamı bir araya getirilerek yayınlanmış, 17-18 Aralık 2022 tarihlerinde “Mısır...

İslâmî İlimler Araştırma Vakfı ve İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi işbirliği ile 15-16 Ekim 2022 tarihlerinde, Topkapı Eresin Hotel’de “İslâmî İlimlerde Klasik ve Modern Yaklaşımlar” konulu 36. milletlerarası tartışmalı ilmî bir toplantı gerçekleştirilmiştir. Bu toplantıda sunulan tebliğ, müzâkere ve genel değerlendirmeler bu eserde...

Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi ve İslâmî İlimler Araştırma Vakfı’nın müştereken tertiplediği “Hz. Peygamber ve Muasırları: Müşriklerle Münasebetler” konulu tartışmalı ilmî toplantı 19-20 Mart 2022 tarihlerinde, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Raşit Küçük Konferans Salonu’nda gerçekleştirilmiştir. Bu toplantıda, ”Putperestlik ve Müşriklerin İnançları, İbadetleri ve İbrahimî Gelenek;...

Abbâsî hanedanının ilk hâlifesi Ebü’l-Abbâs Seffâh’ın ardından halifeliği üstlenen Ebû Cafer Mansûr gerçek anlamda Abbâsîler Devleti’nin kurucusu sayılır. Onun idaredeki ilk önemli adımları ise Emevîlere karşı gerçekleştirilen ihtilal hareketinin ortaklarını sırasıyla tasfiye edip yönetimi Abbâsî hanedanında birleştirmesi suretiyle iktidarda birliği sağlaması, bunun devamı mahiyetinde...

Elinizdeki bu kitap İslâm Medeniyetimizin inşasında yer almış öncü âlimlerimizden Ebû et- Tirmizî hakkındadır. Tirmizî, günümüz Özbekistan Devleti’nin Tirmiz şehrinde doğduğu için bu şehre nisbetle Tirmizî diye meşhur olmuştur. Tirmizî öncelikle, Semerkand, Buharâ, Merv, Nîşabûr, Belh, Horasan, Herat bölge-sindeki ilim ehlinden istifade etmiş akabinde...

Evrendeki düzen ve ahenk Allah’ın varlığını gösteren delillerdendir. Nasıl ki bir harf kâtipsiz, bir iğne ustasız değilse uçsuz bucaksız şu kâinat da sahipsiz değildir. Mükemmel sıfatları olan Allah Teâlâ bu evreni, cemâl ve kemâlini görmek ve göstermek için yokluktan varlık sahnesine çıkarmış, bilinçli varlıkların...

“Hindu öğretisine göre, Manvantara adı verilen bir insan çevrimi dört döneme ayrılır. Bu dört dönem de başlangıçtaki ruhun gittikçe karardığı pek çok aşamadan oluşur. Bu dört dönem eski Batı geleneğinin Altın, Gümüş, Bronz, Demir dönemlerine tekabül etmektedir. Biz şimdi dördüncü dönemde, yani Kali-Yuga veya...

Her sözü yüzyıllardır hatırlanan ve yüzyıllar geçse de hatırlanmaya devam edecek olan, büyük sevgi insanı Mevlana’nın sözlerinde umut, sevgi, aşk, farkındalık ve büyük bir nasihat vardır. Sözleri her karşıma çıktığında aşk ile ruhumu aydınlatır. İstedim ki ruhumuza iyi gelen büyük sözler hayatımızı ışık gibi...

Hukuk denilince hiç kuşkusuz herkesin aklına, ahlak gibi, insan ilişkilerini düzenleyen toplumsal bir fenomen gelecektir.İşte tarihin hemen her döneminde düşünen insan, bu feno-menin özüne eğilmek gereğini duymuştur.Elinizdeki kitap, bu soruna eğilme serüveninin kısa bir özetidir.O zaman, ister istemez, insanın karşısına “bu öze eğilmenin yöntemi...

Kelâm eserlerinde “cisimlerin mütemâsil (özdeş) olduğu” şeklinde ifade edilen bir hüküm ile sıklıkla karşılaşılmaktadır. Bu çalışma, müteahhirîn kelamcılarının cismin hakikatine yönelik açıklamalarından yola çıkarak cisimlerin mütemâsil olmasının ne anlama geldiği sorusuna cevap aramaktadır. Dönemin kaynakları merkeze alınarak cismin hakikatine ilişkin yaklaşımlar ve teoriler tasnif...

Benî Neccâr, Medine’deki Hazrec Kabilesi’nin kollarından biridir ve Hz. Muhammed’in (s.a.v) dedesi Abdülmuttalib’in dayılarının soyudur. Babası Abdullah orada ölmüş, yetim Muhammed annesiyle altı yaşındayken babasının kabrini ve akrabalarını ziyaret etmişti. Peygamberliği döneminde Mekke’de tebliğin tıkandığı günlerde, Kureyş dışı arayışları esnasında Akabe’de görüştüğü ikisi Neccârî...

Kur’ân kıssalarının temalarını ve anlatım üslubunu ele alan bu çalışma, giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde Kur’ân’da anlatılan kıssaların temalarına yer verilmiştir. Bu temaların başında Tevhid, risâlet ve ahiret gelmektedir. Bu temel temalarla beraber her kıssada önemli bir ahlâkî ilke veya davranış...

Bu çalışma Hz. Peygamber’in dilin kullanımına dair uyarılarını ve bu uyarılarındaki esas hedeflerini kendisine temel soru olarak belirlemiştir. Daha çok hadis kitaplarının Edep bölümlerinde yer alan bazı sözlerin kullanımına dair uyarılarını, yalnızca âdâb-ı muâşeret ile ilgili olarak ve birbirinden bağımsız bir biçimde anlamlandırmanın O’nun...

Muaz b. Cebel (ra.)!Hz. Peygamber (s.) ona:“Ya Muaz! Vallahi seni seviyorum.” buyurmuştu.Muaz (ra.) da:“Anam babam sana feda olsun! Vallahi ben de seni çok seviyorum.” demişti. Bunun üzerineHz. Peygamber (s.):“Ya Muaz! Sana her namazın sonrasında ‘Allah’ım seni anmaya, sana şükretmeye ve sana güzel ibadet etmeye...

Bu çalışmada, mübhem hadisin mahiyeti ve mübhem râvî hakkında yapılan ta‘dîlin makbul olup olmadığı meselesi ele alındı. Mübhem hadis ve mübhem râvî hakkında yapılan cerh ve ta‘dîlin mâhiyetinin anlaşılabilmesi için konuyu ele almadan önce, bazı kavramlar olabildiğince muhtasar, efrâdını câmi‘ ağyâ­rını mâni‘ bir usulle...

Osmanlı tefsir geleneğini anlamak ve o dönemde yazılan Kur’an ve tefsir külliyatını araştırarak gün yüzüne çıkarmak, araştırmacıların hizmetine sunmak hem yapılan olumsuz eleştirilere bir cevap niteliğinde olacak hem de ahfadın eslafına vefa borcunu ödemek için atılmış bir adım olacaktır.Bu amaçla telif edilen elinizdeki çalışmada...

Hz. Peygamber’in hadislerini kabul ve red açısından inceleyen hadis usûlü alanında hicrî ilk asırlardan günümüze kadar birçok eser telif edilmiştir. Bu kitapların bir kısmı müstakil olduğu gibi bazıları ise böyle olan eserlerin üzerine şerh, haşiye, ihtisâr, tercüme gibi farklı türlerde yazılan çalışmalardan müteşekkildir. Nitekim...

Hz. Mûsâ, semitik dinlerden İslâm ile Yahudiliğin büyük değer atfettiği bir peygamberdir. Vahiy kaynaklı (İlâhî dinlerde) peygamberliğin gerçekliğinin en önemli delili mûcizedir. Gerek Yahudilik gerekse İslâmiyet’te peygamberlik vazifesiyle ön plâna çıkan Hz. Mûsâ da tebliğ vazifesini ifa ederken peygamberlik ve vahiy gerçekliğini mûcizelerle desteklemiştir....

Kur’ân-ı Kerîm, insanların okuyup anlamaları ve ahkâmıyla âmil olmaları için kendilerini yoktan var eden Yüce Allah tarafından indirilmiş ilâhî bir kelâmdır. Bu ilâhî kelâmın okunup anlaşılması ve ahkâmıyla amel edilme çabası, onun inişiyle birlikte başlamış ve günümüze kadar devam etmiş, şüphesiz bundan sonra da...

Osmanlı döneminde daha ziyade âyet ve sûre tefsirlerinden ibaret olmak üzere Kur’an’ın tefsirine dair birçok eser telif edilmiştir. Bunun yanında tam tefsir yazan müellifler de bulunmaktadır. İlk Osmanlı medreseleri müderrislerinden biri olan Kutbüddin İznikî, Osmanlılar döneminde müstakil tam tefsir telif eden müfessirlerin ilki olduğu...

Kur’an’da kendilerinden en çok bahsedilen topluluk İsrailoğulları ve Yahudilerdir. Bununla birlikte Hz. Musa, Kur’an’da kendisinden en çok bahsedilen peygamber olup daha çok İsrailoğulları ve Firavun ile anılmaktadır. İsrailoğullarının Mısır dönemini anlatan ayetler özellikle Mısır’dan çıkış sürecinde Musa peygamberi ele almaktadır. Bunun yanı sıra Kur’an,...

Takıyyüddîn İbn Teymiyye (öl. 728/1328), karizmatik ilmî kişiliği, kendine özgü fikirleri ve eleştirel yönüyle İslâm düşünce tarihinde derin izler meydana getirmiş çok yönlü bir ilim adamıdır. İbn Teymiyye’nin mensup olduğu aile, Hanbelî mezhebinin güçlü âlimlerini içerisinde barındırmakla meşhurdur. İbn Teymiyye’nin dedesi Mecduddîn İbn Teymiyye...