Bugün Nietzsche’yi en az Marx ve Hegel gibi 19. yüzyılın çığır açan düşünürleri kadar okumamızın birçok nedeni var. O bize tekrar tekrar dönerek kendi gündemimizle meşguliyetimize eşlik ediyor. Zaten bir düşünür ancak okunduğu çağın sorunlarında yankılanıyorsa kendini bize açar, o sorunları daha uygun bir...

Edebiyatın tekelinde gibi görünen kavramlara felsefi perspektiften yaklaşan Scheler, bu sefer utanç ve tevazu kavramlarını inceliyor; bu kavramların yerini, koşullarını, temel formlarını ve işlevlerini araştırıyor. Cinsel utanmayı aşama aşama irdeleyip konuyu hem edebiyatın hem de felsefenin ufukları ardına taşıyor. Kadında ve erkekte ruhsal ve...

Önceki metinlerde farklı farklı mahlas isimlerle karşımıza çıkan Kierkegaard, bu kez Frater Taciturnus kişiliğiyle sahne alıyor; derin bir aşka tutulmuş ama bu tutkudan da kurtulmak zorunda hissediyor. Çektiği ıstırabı anlatmadan duramıyor, ve bu anlatı psikolojik bir deneye dönüşüyor.

Lakhes, Platon’un cesaret üzerine bir diyaloğudur. Esere ismini veren ünlü Atinalı general Lakhes başta olmak üzere tartışmaya katılanlar, cesareti tanımlamaya çalışırlar ve pek tabii bu tanımlar Sokrates’in itirazlarıyla karşılaşır. Tartışma aynı zamanda belirli ahlaki erdemleri ifade etme amacı da taşır.

“…Borcum var benim bu memlekete borcum!İşte bu yüzden bu kent için fikrimi söylerim!Mevcut durumdan daha iyisini söylüyorsam susturma beni!Erkek doğmamış olmak mı sorun?Erkekleri doğuran benim!..”Milattan önce 431-404 yılları arasında gerçekleşen Peloponnessos Savaşının Atina için en sıkıntılı dönemlerinden birinde yani 412’de kaleme alındığı düşünülen ve...

Kendisi Atinalı olmasına rağmen, Spartalılara ve onların geleneklerine büyük bir hayranlık duyan Ksenophon, Spartalıların Devleti eserinde, Lykourgos’u ve onun Sparta’da kurmuş olduğu sistemi anlatır ve hayranlığını dile getirir. Sparta’nın askerî başarısının tesadüf olmadığını, çocukluk dönemlerinden yaşlılık dönemlerine kadar tüm vatandaşların nasıl bir disiplinle eğitilmiş...

“Buradaki konum tarihte var olduğu şekliyle iyi yaşam fikridir. Kitabın yarısı tarihsel araştırmalardan oluşmaktadır; daha sonra da “idealist” ve tam olarak “monoteist” iyi hayat varsayımlarını inceliyorum.”19. yüzyılın en etkin teologlarından biri olan Charles Gore, uzman olmayanlara da hitap eden bu derslerinde sadece Hıristiyanlığı değil,...

“Toplum, belirli ve bağımsız bir toprakta birlikte yaşayan ve belirli bir anayasaya bağlı olan bir insan grubudur. Fakat tüm toplumlar millet değildir.” der Mauss. Millet kavramını aydınlatmak için öncelikle düşünce tarihine ve karşılaştırmalı filolojiye başvurur ve ardından, toplumların siyasi örgütlenmesine ilişkin genel bir tarih...

Türkiye’de en çok okunan Almanca yazan filozofların başında gelen Nietzsche’nin tüm popülaritesine, tüm tanıdıklığına rağmen hala bir “yabancı” olarak düşünce dünyamızda var olduğunu söyleyebiliriz. Son yıllarda Türkiye’de sayısı geçmiş yıllara göre artan ikincil Nietzsche literatürü bu eksiği kapatmaya başlamışsa da bizim çağımızın sorunlarına karşı...

“Öğleye doğru, daha henüz ada gözle görünüyorken aniden bir kasırga patladı, gemiyi hızla çevirmeye başladı ve birdenbire yaklaşık üç yüz stadion kadar yukarı kaldırdı ve bir daha asla bizi denize indirmedi. Gemiyle gökyüzünde savrulurken aniden bir rüzgar daha sert şekilde yelkenlerimizi doldurdu. Yedi gün...

Bu metin, yazarın 1845 yılında yayımlanmış olan Stadier paa Livets Vej (Hayat Yolundaki Merhaleler) adlı eserinin ikinci bölümünü oluşturuyor. Bu eserin ilk bölümü olan In Vino Veritas başlıklı metinde Kierkegaard, Platon’un Symposion eserindeki kurgudan esinlenerek kendi Symposion’unu yaratır. Bu aynı zamanda o eserin mizahi...

Epikür, 2300 yıl öncesinden, “Hiç kimse genç olduğu için felsefe yapmaktan çekinmesin, yaşlı olduğu için yorgunluk duymasın. Çünkü ruhsal sağlığımızla ilgilenmek için vakit ne çok erken ne de çok geçtir.” diyerek bizi uyarıyor. Epikür’ün bu sözlerini C. G. Jung’un şu cümleleriyle tamamlamak gerekli sanırım:...

Büyük Fransız filozof Henri Bergson bu kitapta Lucretius'un de Rerum Natura yani Eşyanın Tabiatı şiirini yorumluyor. Bunu yaparken de bir şiirin ya da bir felsefe metninin nasıl yorumlanacağını filozofça bir tavırla öğretiyor.Eşyanın Tabiatı şiirinin edisyonlarından yapısına detaylı olarak ele alındığı bu çalışmada, Lucretius'un etkilendiği...

Metafiziğe Giriş, ilk kez 1903 yılında yayınlanmış ve kısa sürede pek çok dile çevrilerek Bergson’un felsefe çevrelerinde dünya çapında kazanacağı şöhretin bir bakıma fitilini ateşlemiştir. Bergson’a has bakış açısını ortaya koyan bu yoğun metin, felsefesinin özeti mahiyetindedir. Filozof, bilimler çağında metafiziğin neden hâlâ gerekli...

"Pişmanlık ruhun yeraltındaki karanlık boyutlarına, suçun karanlık dehlizlerine inmeli, yokuş aşağı bu inişte karanlığın ve gizli varoluşun yeni bir farkındalığına varmalıdır. Dolayısıyla eğer biri derse ki, “Hiçbir suçumun farkında değilim, dolayısıyla pişman olacak hiçbir şeyim yok,” bu kişi ya bir tanrıdır ya da bir...

Kierkegaard, 1847’de yayınlanmış bu kitabında beşeri sevgiyi, beşeri hareket ve davranışları, hareket tarzlarımızı tahlil ediyor, yorumluyor ve önerilerde bulunuyor. Kierkegaard’un fikrince, beşeri sevgi Tanrı tarafından bahşedilmiş bir şey, ve kitapta bu ışık altında, Tanrıyı ve komşuyu sevme buyruğu üzerine bir dizi tahlil okura sunuluyor....

Lysis ya da "Dostluk Üzerine" Platon'un erken dönem diyalogları arasında sayılır. Hatta Antikçağın ünlü felsefe tarihçisi Diogenes Laertios'a bakılırsa, Lysis'i Sokrates okumuş ve “bu çocuk da bana amma yalan söyletmiş” demiş. Diyaloğun konusu dostluktur ve bu dönem diyaloglarının çoğunda olduğu gibi tartışmanın konusu karara...

Psikanaliz, bir ‘hakikat’ arayışıdır. Verili kendi ile başı hoş olmayanın hoşnutsuzluğunu sorunsallaştırıp kendini kuran hakikate doğru yol alma çabasıdır. Mevcuda iz düşüren namevcudun (birtakım emarelerle kendini gösteren bir ‘hayalet’, ‘musallat bir tekinsizlik’tir o) kurucu hükmünden hareketle —kuruluşun maddi tarihselliği içinden yol alarak şimdiki kendinin...

Ömer Yağız’ın ODTÜ ile ilişkisi, 1958’de, iktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İşletme Bölümü’nde öğrenci olarak başladı.1965-2019 aralığında ise bu ilişki, gerek aynı bölümde öğretim üyesi olarak gerekse bir ODTÜ emeklisi olarak, çeşitli kurumlarında hizmet şeklinde devam etti.Bu kitap, anılan süre içinde Ömer Yağız’ın çekmiş...

Dünyanın ve insanın doğası... Nesneler arasındaki İlişkiler... Ahlaki ve toplumsal kurallar... Yaşamın yönetimi ve hedefi— Yin ve Yang... Bilginin yapısı...Söz ve eylem, teori ve pratik Ilişkisi... Bilgelik nedir?Çin felsefesindeki en temel konulan Konfiçyüs'len Taoculuğa, Budizm'den Yasacılık ekolüne açılan yelpazede inceleyen Wu Chun, Çin Felsefe...

İnsanlık tarihi kabaca gözden geçirildiğinde bile, “Tanrısız” bir döneme rastlamak imkansızdır. Modern zamanlardaki kategorileştirmede din ve Tanrı insanlığın erken dönemlerine primitif bir ürün olarak gönderilmekle birlikte, Tanrı yine yoğun bir tema olarak tartışmanın konusu olmaya devam etti. Hatta din ve Tanrı’nın gelecekte işlevini yitirerek...

Sir Anthony Kenny, modern dünyada felsefenin gelişiminin büyüleyici öyküsünü, 19. yüzyılın başlarından 20. yüzyılın sonlarına dek ele alıyor. Olağanüstü bilimsel gelişmeler, kültürel değişimler ve siyasi karışıklıkların dışında (ve onlarla iç içe geçen) son iki yüzyıl kendimiz ve dünyamız hakkındaki anlayışımızı değiştiren felsefi düşüncenin en...

Leonardo Da Vinci, insanlık tarihinin en yaratıcı ve yenilikçi isimlerinden biridir. Rönesans döneminde yaşamış İtalyan hezârfen başta resim olmak üzere, felsefeden astronomiye, matematikten anatomiye, botanikten mühendisliğe, mimarlıktan jeolojiye kadar pek çok alanda çalışmalar yapmış, dünyanın gördüğü en büyük sanatçılardan ve dâhilerden biri olmuştur.Da Vinci’nin...

“Yarın bambaşka bir insan olacağım diyorsun. Neden bugünden başlamıyorsun?”Kim demiş felsefenin yalnızca anlaşılmaz cümlelerden ve sıkıcı kitaplardan ibaret olduğunu? Filozofların; insanın varoluşuna, arayışlarına ve nasıl daha mutlu bir birey olabileceğine dair fikirleri, binlerce yıldır insanları da içine almaya devam ediyor. Filozoflarla Beş Çayı serisinde,...

“Ne arıyorsan kendinde ara.”Kim demiş felsefenin yalnızca anlaşılmaz cümlelerden ve sıkıcı kitaplardan ibaret olduğunu?Filozofların; insanın varoluşuna, arayışlarına ve nasıl daha mutlu bir birey olabileceğine dair fikirleri, binlerce yıldır insanları da içine almaya devam ediyor. Filozoflarla Beş Çayı serisinde, sizin de parçası olduğunuzu hissedeceğiniz bir...

"Varlık mertebeleri doktrinini anlamak için öncesinde herhangi bir şeyi mütalaa etmeden her şeyin en asli mefhumuna, yani külli imkân ile ilişkisinde tasavvur edilen metafiziksel Sonsuzluk mefhumuna dönmek lazımdır. Onu tanımlayan terimin etimolojisine göre Sonsuz, hiçbir sınırı olmayan demektir!'Bu eser, çağımızın en büyük metafizikçilerinden biri...

Günlük hayatın karmaşası arasından sıyrılan bu kadim eser, insana dair her zaman konuşulacak bir konuyu ele alır. İnsan Olmak’ta iyiliğin, faydalı olmanın, insanları mutlu etmenin yüceliği, derin ve anlaşılır bir samimiyetle gözler önündedir. Seneca, nankörlükle karşılaşmasına rağmen iyilik yapmaktan asla vazgeçmeyen insanların arayışındadır. Aynı...

This is the book of the Rhymed Couplets (Mathnawi, Mesnevi). It contains the roots of the roots of the roots of the (one true) Religion (of Islam); and treats of the discovery of the mysteries of reunion and sure knowledge. It is the Grand...

“Asla gerçek bir tarihçi değilizdir, şair bir yanımız vardır hep, heyecanlarımız da yitik bir şiirin dışavurumundan başka bir şey değildir belki de.”Yayımlandığı günden bu yana filozoflara, mimarlara, psikologlara, edebiyatçılara, eleştirmenlere ilham kaynağı olan, her okuyanın zihninde yeni pencereler açan Mekânın Poetika’sında Bachelard evi algılayış...

Arkeoloji ve felsefenin kesiştiği sıra dışı bir noktada duran bu kitap insanın küresel bir faile dönüşmesinin etik-politik hikayesinin izini oldukça yanlı -özgürlüğün yanında duran- kavramsal bir teçhizatın yardımıyla sürüyor. İnsanın dünya ile kurduğu ilişkinin tarihsel analizinin, insanın kendisiyle ve başkalarıyla kurduğu ilişkiden ayrı düşünülemeyeceğini...

Acı ve yoksunlukla dolu bir dünyada umutsuzluğa kapılmak oldukça kolaydır, daha fazlasını yapmadığımız için kendimizi yargılamak da öyle. Sahip olduğumuz her şeyi feda etsek ve kendimizi iyi işler yapmaya adasak bile, bu dünyanın tüm sorunlarını çözemeyiz. Öyleyse, yapmamız gereken nedir? Daha azı ahlaki bir...

Belki en soylu ve elbette en kadim hasretimizdir ıstırabımıza son vermek. Bu koca dünyanın eziyetleri karşısında dinginlik ve metanetle duran, bize de bunu nasıl yapacağımızı öğreten Buddha’yı, Chuang Tzu’yu, Marcus Aurelius’u ya da Epikuros’u düşünün. Ne de olsa ideal olan, ıstıraptan arınmış bir yaşam...

İyi, güzel veya daha da önemlisi anlamlı bir yaşam için yolumuz nerelerden geçer? Bazılarımız için bu sorunun cevabı inançta yatar; bazılarımız içinse insan ilişkilerinde, eylemlerimizde ya da hayat boyu süren bir arayışta. Oysa bunlar gerçekten anlamlı bir yaşam için yeterli midir? Çağımızın en ünlü...

Bilim ve ahlak, daha genel anlamıyla bilim ve değerler ilişkisi özellikle modern toplumlar açısından oldukça önemli bir konu. Bilimindeğerleri etkileyip etkilemediği, örseleyip örselemediği, etki veya örselemenin bilimden mi yoksa bilimin kullanım tarzından mıkaynaklandığı, bu duruma karşı tedbirlerin nasıl alınacağı, bilimin değerleri etkilediği kadar değerlerin...

Kâmil insan doğanın her parçasını, bitkileri, hayvanları, taşı-toprağı kardeş olarak görür. Dolayısıyla O, duyarlığını korumuş olan insandır. Çıkar temelli bir ilişki kurmaz. Zihin dünyasında zaten böyle bir veri de yoktur. / René Guénon

İşte modern çağın en çok göze çarpan özelliği de budur: Ardı arkası kesilmeyen bir telaş, sürekli değişim ve bizzat olayların kendisiyle birlikte sürüklendiği, durmadan artan hız gereksinimleri... Bu, çokluk içinde dağılmadır. Öyle bir çokluk ki, artık hiçbir üstün/aşkın ilke bilinciyle birleşemez. Ayrıca bu, bilimsel...

Tarih, eğer bir kukla oyunu olmayacaksa, ruhsal olayların tarihidir. Anlattığı bütün dışsal olaylar, bir yandan itkilerle irade eylemleri arasındaki köprülerden, öte yandan o dış olayların sebep olduğu duygu reflekslerinden başka bir şeydir. Ruh, düşünmekte olduğunun bilincine varmadan önce içinden sonsuz çoklukta düşünce özleri geçer....

İnsanın âlemi sonsuz âlemler içinde sadece biridir. Bu âlem diğer âlemlerden ne üstün ne de aşağıdır. Bizim onunla bu denli ilgilenmemiz, insan olarak onun içinde bulunmamızdan ileri gelmektedir. Yukarı ve aşağı alemlerden söz edince, yaşadığımız dünya bir kıyas ölçüsü olur. Diğer özünü ne kişisel...

Düşünce tarihi; insan özgürlüğünün fiziksel, davranışçı, genetik, kültürel ve teolojik determinizmin çeşitli türleriyle sorgulandığı vetasallut altına alındığı pek çok örnekle doludur. İçinden geçmekte olduğumuz yüzyılda ise sinirbilimin baş döndürücü bulguları, buyaklaşıma yeni imkanlar sunmakta ve listeye nörobiyolojik determinizmi ilave etmektedir. Böylece zaten sınırlı kabul...

Kahvehanelerde, sokakta, sosyal medyada hatta televizyon programlarında sağdan soldan duyduğu komplosal görüşleri fazla sorgulamadan benimseyen ve tekrarlayan, bunu yaparken zaman zaman kendi kendileriyle de çelişen insanlar (negatif-genellemecilerin zihnindeki, gerçek hayatta da örneklerini bulabileceğimiz komplo teorisyeni imgesi: homo conspiratus) rasyonel yeteneklerine başvurmayan vasat tipler olarak...

“Çağımızın meselesi, aklı yaşamsallığa tabi kılmaktan, onu biyolojik şema içine yerleştirmekten, spontan olana teslim etmekten ibarettir. Çok değil birkaç yıl içinde, hayattan kültüre hizmet için herhangi bir rıza elde etme işi saçma görünecektir. Yeni çağın misyonu tam olarak bu ilişkiyi tersine çevirerek kültürün, aklın,...

Bir zemin metni anlamak için, başka zemin metinlerin şahitliğine ihtiyacımız var.Çünkü bu metinleri, o zeminleri inkâr, hatta iğfal etmiş çağların argümanlarıylaanlayamayız. Anlamak için gerekli olan tarihsel bağ kopmuştur, anlayış başkaargümanlarla örtülmüştür. Zemin metinlerin, hakikaten hayatın hemen her alanındazemin olmaya devam ettiği zamanlarda, o zemin...

Okumak, her kitapta bizleri farklı hayatlar, farklı insanlar, farklı bakış açıları ile tanıştırır. Peki önemli olan çok kitap okumak mıdır yoksa az ve özümseyerek okumak mı? Dahası, yalnızca para kazanmak için yazan yazarların görüşlerini okumak için harcadığımız zaman buna değer mi? Ticari amaçla kitap...

İslam düşüncesinin şekillenmesinde önemli bir yeri olan Gazâlî kelam, felsefe, mantık, usul-i din, tasavvuf konularında yazdığı kitaplarla haklı bir üne sahip bir filozoftur.Kimileri tarafından felsefeye ve filozoflara yönelttiği eleştiriler nedeniyle İslam felsefesinin donuklaşmasına yol açtığı suçlaması, Gazâlî’nin önemli bir düşünür olduğu gerçeğini değiştirmez.Doğu ve...

“Eğitim toplumun şimdiki aşaması için değil, o toplumun daha iyi geleceği için olmalıdır.”“İnsan, eğitilmesi zorunlu olan tek yaratıktır”“İnsanoğlu yalnızca eğitim vasıtasıyla insan olabilir”Aydınlanma düşünürü Immanuel Kant, eğitim felsefesinin klasiklerinden biri olan bu kitabında eğitimi “nesiller boyu tatbikatla kusursuz hale ulaştırılması gereken bir sanat, bir...

John Locke’a göre hakikati elde etme çabası, gizli bir hazine için kazı yapmak gibidir. Saf altına ulaşmadan önce bir sürü topraktan ve gereksiz şeyden kurtulmak gerekir. Zahmetli bir iş, ancak değerli şeyler yalnızca onu arayıp ayıklama zahmetine giren kişileri zenginleştirir. Kazmadığı takdirde, kimse hazine...