Islam ve Felsefe Islam uygarliginin tarihsel referanslarindan yola çikarak Islam’in felsefesini yapmaya imkân taniyacak yeni bir yaklasim önermektedir. Sistematik oldugu kadar, elestirel bir inceleme niteligi de tasiyan bu kitap, Islam felsefesinin çagdas misyonunun ne olabilecegine iliskin bir dizi öneriyi de içerme çabasindadir.Kitap, tarihsel olarak...

Varligi bilinmeyince, kalbin hakikati anlasilamaz. O hâlde hakikatinin ne oldugunu, sonra askerini, sonra bu asker ile olan bagliligini, sonra sifatlarini bilmek lâzimdir. Sifatlan bilinirse, Allahü Teâlâ'nin bilinmesinin nasil hâsil oldugu, kendi saadetinenasil ulastigi bilinir. Bunlarin her birine ayri ayri isaret edecegiz. Kalbin varligi asikârdir....

Demosthenes halkın karşısına çıktığında, onun ilk sözleri Atinalılar arasında gülüşmelere yol açmıştı, hiç kuşkusuz başarısız konuşma denemeleriydi bunlar ama sonrasında o azmini hiçbir zaman yitirmeyerek en etkileyici söylevleri verdiğinde dinleyenler derhal harekete geçecekti.Plutarkhos’un anlattığına göre Demosthenes evinin alt katında bir çalışma odası yaptırmıştı ve...

Gavs-ı Sani hazretlerinin doğumundan gençliğine, ilim hayatından hilafetine, güzel ahlakından otuz yıllık irşad ve hizmetlerine kadar kapsamlı hayat hikâyesi.Nasıl bir talebeydi, nasıl bir hocaydı, nasıl bir aile babasıydı?İrşadı boyunca öncülük ettiği hizmetler nelerdi?Gözünden çok sakındığı medreseler…Müridlerinin, sevenlerinin tanıklıkları…Her biri hikmet incisi sohbet ve sözleri...

İnsanları nasıl, ne ölçüde ve hangi koşullarda tanıyoruz? Yaşamın sonuna dek hiç bitmeyen, yanıtlanması zor bir soru… İnsanlar arasındaki deneyimler göstermiştir ki, hata paylarını göz önüne almadan başkası hakkında aceleyle varılan iyimser hükümler çoğu zaman hayal kırıklığıyla sonuçlanır. Kendini tanımanın ve gerçek bir eğitimin...

“İnsan ve toplum bilimleri insanın ne olduğunu onun dünyadaki durumundan hareketle açıklamaya çalışır. İnsanı her sosyal ve doğal realiteden kopuk, ideal bir gökyüzünün altında yaşayan varlık gibi düşünemeyiz. Bir insan, dilbilimci için bir konuşan’dır, sosyolog için toplumda yaşayan birey’dir; ekonomist için bir tüketici’dir, politikacı...

Türkiye’de ilk ve kapsamlı Felsefeye Giriş kitaplarından birinin Hilmi Ziya Ülken’e ait olması, eserin bütünlüğü ve konuların ele alınış tarzı düşünüldüğünde tutarlı bir gerekçeye yaslanır. Öncelikle Ülken, felsefeyi sosyal bilimlerin bir alt dalı olarak görmemiş, felsefi bir bakış açısıyla bilimleri kuşatan bir yaklaşım geliştirmiştir....

Ortaçağ felsefesinin aydınlık yüzlerinden biri olan Abelardus, diyalektik ve mantıksal yaklaşımıyla modern etik ve ahlâk tartışmalarının önünü açmıştır. Abelardus ünlü akıl yürütmeleri ve hiç elden bırakmadığı sorgulayıcı yaklaşımıyla din ve ahlâk meselelerini son derece rasyonel bir zemine taşımıştır.Abelardus’un bu eserinde Ortaçağ felsefesinin en özgün...

Dil felsefesi ve zihin felsefesi artık ayrışmaz bir bütün oluşturur. Dilsel anlatım “anlam içerir”. Peki, bu ne anlama gelir? François Recanati üç olası yanıtı birbirinden ayırt eder. Birinci yanıta göre anlam içermek, (dilsel bir anlatım için) zihinsel temsillerle ilişkilendirilmektir. İkici yanıta göre anlam içermek,...

Çocukluk Felsefesi gibi bir felsefi tartışma alanının meşruiyeti tartışıladursun, düşünülmesi gereken daha acil problemler vardır. Çocuk haklarının sınırları nasıl çizilmelidir? Çocuk sanatından bahsedilebilir mi? Ölüm gibi zor konular çocuklarla konuşulabilir mi? Çocukluktaki gelişim aşamalarına yönelik teoriler, çocukluğa bakışımızı körleştiriyor olabilir mi? Çocuk olarak adlandırdığımız...

Beden Miyiz, Ruh Muyuz?’ da Swinburne, bizi biz yapan şey nedir? Beyin nakli yapılmış biri hâla aynı kişi midir? Bunu öğrenmemiz mümkün mü? Var olmaya devam edebilmemiz için bir vücuda (ya da beyne) sahip olmamız şart mıdır? Bedenimizden ayrı olarak yalnızca ruhlar hâlinde var...

Geleneksel/Klasik Mantığın Modern/Sembolik Yorumuİki Değerli Kiplikli Olmayan Mantık Açısından Bir DeğerlendirmeBu çalışmamızda, geleneksel/klasik mantığın hem Batı dünyasında hem de Türk-İslâm dünyasında üzerinde durulan yönlerini dikkate aldık ve söz konusu mantığı, modern/sembolik mantık açısından yorumladık.Kitabımızı, iki bölüme ayırdık. Birinci bölümde, önerme türleri ve önermeler arası...

Prof. Dr. Nihat Keklik, Felsefeyi halka sevdirmiştir. Üslubu açık ve nettir. Derslerinde metaforlara, nüktelere ve konuyu ilgilendiren somut örneklere başvururdu. Üslup problemlerini çözümlediği Felsefenin Tekniği adıyla kitap bile yazmıştır. Eserleri Türk İslam düşüncesine yöneliktir. Sistematik felsefe veya felsefe tarihine ait eserlerini de bu bakış...

Aşk Ahlâkı Türk düşüncesinde bir heyecanı ve ideali dile getiren yapıtların başında gelir. İlk kez 1931 yılında yayımlanan kitap o günden bugüne geniş bir kesimin odağında yer almıştır.Aşk Ahlâkı’nı klasik yapıtlar arasında saymamız gereken neden, hiç kuşkusuz bireyin tek başına verdiği mücadeleye tanıklık etmesidir....

Roma’nın belki de en tartışmalı imparatorlarından Nero’nun eğitmenliğini yapmış, Roma’nın o çetin ve katlanılması zor dönemlerinde Stoa felsefesine sığınıp ahlâk üzerine pek çok eser vermiş olan Lucius Annaeus Seneca bu eserinde ‘tutkuların en kötüsü’ olarak nitelediği öfkenin kaynağını, türlerini ve çarelerini araştırıyor. İnsanların kötülüğe...

Altı Saat On Beş Dakikada Felsefe Dersleri Leh edebiyatının aykırı ismi Witold Gombrowicz’in felsefeye karşı duyduğu traji-komik aşkın bir eseri.Ferdydurke, Trans-Atlantik ve Pornografi gibi unutulmaz kitapların yazarı Gomb¬rowicz, Kant’tan Hegel’e, Schopenhauer’dan Kierkegaard’a, Sartre’dan Heidegger ve Marx’a, varoluşçuluktan Marksizme varıncaya dek felsefe tarihine ilişkin deği¬nilerde...

Islâm bilimlerinin bütün dallarindan, tabiî ve sosyal bilimlere kadar, çagina ulasan her konuda önemli tahlillerde bulunmus, “Tarih Felsefesi”nin ve “Iktisat Bilimi”nin kurucusu olarak kabul edilmis. Ayrica insanlik tarihinin ilk sosyologu özelligini kazanmistir.Sosyoloji ilminin birçok temel prensiplerini Batili bilim adamlarindan yüzlerce yil önce ortaya koyan...

Din-Felsefe Tartismasi, en önemli Islam filozofu sayilan ve Bati skolastik düsüncesini etkiledigi söylenen Ibn Rüsd’ün kisa bir yapiti. Ortaçag’da insanlarin dinsel inanç denizi içinde yüzdügü karanlik zamanlarda, birkaç Islam alimi gibi Ibn Rüsd de Aristoteles’in Metafizik’i ile tartisiyor ve bu spekülatif düsünceleri yorumluyor. Sonuçta...

Yaşamın trajik unsurunu anımsatan her şey bir varoluş sorunudur. Can sıkıntısı, umutsuzluk, şiddet, kırılganlık ve intihar gibi eski dünyanın “ölümcül” farz ettiği küçük ve büyük günahlar, esasen insanlık tarihinin varoluşsal krizlere içkin olduğunu gösterir. Yaşam, temelde bir uyumsuzluktur. Bu farkı ve uçurumu hesaba katmayan...

Yavaşlık felsefesi, hızlanmış varlıklar ve olaylar arasında yavaşlamanın olanakları üzerine düşünmenin bir yoludur. Bireyin ruhsal, bedensel dinginliğini sağlamanın yanında, daralan bir gezegende diğer canlılara yer açmak için durmayı bilmektir. Modern düşüncenin, sanatın önerdiği gibi trajik, romantik veya avangard öznenin dolaysız fiillerine ara verip, dolaylı...

“Kendinden daha bilgin olmak aynı zamanda kendinden daha cahil olmaktır ve öğrenmek anımsamak demekse, aynı zamanda unutmadan nasıl öğrenilebilir?”PlatonDescombes’un sözleriyle, Platon’u okumak, her felsefeci için, “bütün filozofların felsefesini, bizatihi felsefeyi” okumaktır. Diyaloglar’da takipçisi olunacak bir doktrin değil, diyalektik sanatının alıştırmaları izlenmelidir. Zira Platon’un anladığı...

Thomas More Ütopya’yı yazalı 500 yılı geçti. Mükemmel bir dünyayı tasvir eden ilk ütopyaydı onunki. More hayalî bir adada kendi içine kapalı, kusursuz bir ortaklaşa yaşam süren bir ulusu anlatıyordu. Ütopya sözcüğünü “olmayan yer” anlamına gelen Yunanca ou-topos sözcüğünden türetmişti. Ama ilginçtir aynı zamanda...

René Descartes (1596-1650), modern felsefenin ve bilimin ortaya çıkışına öncü olmuş figürlerden biri olarak kabul edilen Fransız filozof, bilim insanı ve matematikçidir. Araştırma yönteminin merkezine matematiği koymuş, daha önceleri ayrı olan geometri ve cebiri analitik geometriye bağlamıştır.Yöntem Üzerine Konuşma, Descartes’ın 1637’de yayımladığı felsefi ve...

“Hindu öğretisine göre, Manvantara adı verilen bir insan çevrimi dört döneme ayrılır. Bu dört dönem de başlangıçtaki ruhun gittikçe karardığı pek çok aşamadan oluşur. Bu dört dönem eski Batı geleneğinin Altın, Gümüş, Bronz, Demir dönemlerine tekabül etmektedir. Biz şimdi dördüncü dönemde, yani Kali-Yuga veya...

Çok eski zamanlardan beri insanoglu, vahiy olmadan sadece aklin rehberliginde hayatini yönlendiremeyecegini anlamisti. Beserî aklin misafiri olan vahiy, insanoglu için birçok semâvî hediye getirdi. Insanlar tarih boyunca, kendi akillarinin nuruyla yetinip, vahyin aydinligindan kaçmaya basladiklari zaman, gaflet ve dar görüslülük tuzagina giriftar olmuslardir.Ayni sekilde,...

Islâm bilimlerinin bütün dallarindan, tabiî ve sosyal bilimlere kadar, çagina ulasan her konuda önemli tahlillerde bulunmus, “Tarih Felsefesi”nin ve “Iktisat Bilimi”nin kurucusu olarak kabul edilmis. Ayrica insanlik tarihinin ilk sosyologu özelligini kazanmistir.Sosyoloji ilminin birçok temel prensiplerini Batili bilim adamlarindan yüzlerce yil önce ortaya koyan...

"Tanrı" kavramı bütün dinlerin en merkezi kavramını teşkil etmektedir. Birkaç istisnası dışında genel olarak bütün dinlerde bir Tanrı anlayışı vardır. Bu Tanrı anlayışları dinin metinleri, kutsal kitapları tarafından tanımlanan ve içeriklendirilen teolojiler çerçevesinde ortaya konulur ve hatta formüle edilir. Fakat bir din toplumla buluştuğu...

“Âlimlerin hayat hikâyelerini öğrenmek ve ders halkalarında bulunup onlarla hemhâl olmak, bana pek çok fıkıh meselesinden dahaöncelikli geliyor. Zira bunlar, ulemâ topluluğunun âdâp ve ahlâkı demektir.”İmâm-ı A’zam Ebû Hanîfe (r.)“Ben bu topluluğun içerisinde, Zünnûn-i Mısrî’den (r.) daha çok seyahat eden ve Allah dostlarıyla birlikte...

Klasik İslâm düşüncesinin aslî mevzuları nelerdir? islâmî düşüncenin oluşumunu sağlayan öncü isimlerin ve ekollerin bu düşünce geleneği içindeki yeri nedir? islâm düşüncesindeki temel kavramların ve problemlerin tevili nasıl yapılmıştır? Selef? düşünce, Sünnî düşünce, Şiî düşünce,Kelamî düşünce, Felsefî düşünce, Tasavvuf! düşünce nasıl oluşmuştur? Bütün bir...

"Her nefis ölümü tadacaktir" seklindeki yüce buyruk, Kur'an'da üç farkli yerde tekrar edilmektedir. Yüce Allah'in üç defa tekrar etmek suretiyle, farkli alemlerdeki üç farkli ölümü irade etmis oldugu anlasilabilir. Hem dünya alemine, hem meleküt alemine, hem de ceberrüt alemine gelen, kendisi için taninan süreyi...

Ögüt vermek zekat vermek gibidir, nisabi da ögüt veren kisinin önce kendisinin bunu uygulamasidir.Nisaba sahip olmayan birisi nasil zekat verebilir?!Karanlikta olan birisi baskasini nasil aydinlatsin?!Yüce Allah, Meryem oglu Isa’ya su sekilde vahiy göndermistir:“Ögüdü önce kendine ver, sayet sen ögüdü kabul ediyorsan baskalarina ögüt ver....

Ibn Teymiyye, sevenleri ve karsitlari arasinda hep tartisma ve husumet konusu olagelmistir. Yandaslari onu bid'atlerle mücadele eden, sünneti yeniden ihya eden bir müceddid olarak; karsitlari ise, sapik, yoldan çikmis, ehli sünnetin disina tasmis biri olarak görmektedir. Ibn Teymiyye gerek savunucularinin gerekse karsitlarinin isnat ettigi...

İslam felsefesiyle ilgili modern çalışmalar içerisinde mantık alanındaki araştırmaların diğer disiplinlere yönelik araştırmalar karşısındaki nisbi yetersizliği yanında bu araştırmaların genelde İslam mantık tarihinin İbn Sînâ sonrası dönemini ihmal etmiş olması da dikkat çekicidir. Mantıkla ilgili bu manzaranın ortaya çıkmasında muhtemelen İslam felsefesi tarihinin İbn...

Çagimizin önemli düsünürlerinden Ismail Raci Faruki, ülkemizde daha çok “Bilginin Islamilestirilmesi” projesiyle taniniyor.Özgün düsünce tarzini bu eserine de yansitan Faruki, Islam’i sadece bir inanç ve hareket olarak degil, ayni zamanda büyük bir tecrübe olarak yorumluyor.Bu kitabinda yazar, yalnizca Müslümanlara degil, bütün insanliga seslenerek Islam'i...

Peygamberlerin, Kitâbimizda prensipleri açiklanan ve bize kadar gelen Ilâhî anayasa diyebilecegimiz tüm seriatlerinin her türlü yanilgidan, egrilikten ve eksiklikten uzak olusu iki ana temele dayanmaktadir. Bunlar su âyetteki temellerdir.a)“Dini dogru tutmaniz (Allah’in bir tekligine inanip, dinin esaslarini katkisiz yerine getirmeniz).b) Onda ayriliga düsmemeniz.” (Sûrâ:...

Islâm felsefesinin özgün tarafina nüfuz etmek ne zaman mümkündür? Islâm felsefesini sadece Messaîlik olarak adlandirilan okul ile, yani El-Kindî, Fârâbî, Ibn Sînâ, Ibn Rüsd gibi filozoflar ve onlarin felsefi mülâhazalari etrafinda dönen tartisma ve yorumlar ile sinirli tutmak dogru mudur?H. Ziya Ülken, “Islâm felsefesinin...

“Misir, Asur-Keldan, Iran, Anadolu-Yunan, Roma (Bizans), Islâm, Hiristiyan, Yahudi, Modern Avrupa medeniyetleri birbirine karsilikli tesir eden, birbirini tamamlayan ve gittikçe inkisaf ederek dünya medeniyeti halini alan içtimai bir inkisafin halkalaridir.”Hilmi Ziya Ülken, Islâm uygarligini Akdeniz uygarliginin bir parçasi olarak ele alirken, kendinden önce ve...

Batılı veya batı dilleriyle yapılan araştırmaların dayanağı, İran’da klasik felsefe eğitimini yüzyıllar boyu sürdürmüş geleneksel âlimler ve eserleri olmuştur. Bu âlimlerin 20. asırdaki en büyük temsilcisi ise Muhammed Hüseyin Tabâtabâî’dir. Telif ettiği felsefe eserleri ve klasik felsefe alanında yetiştirdiği aktif öğrencileri sayesinde, İran felsefe...

Fitratin konusu bir açidan felsefî bir bahistir... Felsefenin üzerinde durdugu üç konu Allah, âlem ve insandir. Fitrat, bu anlamda “insan”la ilgili bir konudur; bir açidan da insan ve Allah’la ilgili bir konu oldugu söylenebilir. Meselenin bir boyutu burada insan, diger boyutu ise Allah’tir. Islamî...

Eylem Konusu sistamatik düsünce tarihi boyunca düsünürlerin dikkatini çeken konu olmustur. 1960’li yillardan itibaren eylemin dogasini çözümlemek eylem teorisi (action theory) veya eylem felsefesi (philosophy of action) kavramlari çerçevesindetartisilmistir. Eylem teorisinin temel hedefi eylemin ortaya çikisini açiklamaktir. Bati’da eylemin dogasi ile ilgili yogun tartismalar...

Isrâkîlik, Sihâbüddin es-Sühreverdî (öl.587/1191) tarafindan sistem-lestirildigi kabul edilen, özgün ve köklü bir düsünme biçimini temsil etmektedir. Bu durumda Isrâkîligin arastirilmasi, sadece bu ekolün anlasilmasi için degil, ayni zamanda bir bütün olarak Islam felsefesi geleneginin de anlasilmasi için önemlidir. Ancak, hem tarihsel süreçte hem de...

Islam felsefesi gelenegi, messâîlik, felsefî tasavvuf ve isrâkîlik olmak üzere üç temel sacayagi üzerinde durmaktadir. Bu temel düsünce alanlarindan biri olan isrâkîlik, Sihâbuddîn es-Sühreverdî(öl. 587/1191) tarafindan sistemlestirildigi kabul edilen, özgün ve köklü bir düsünme biçimini temsil eder. Bu özgünlüge ragmen isrâkîlik, Islam felsefesi gelenegi...

Geçmiste oldugu gibi günümüzde de pek çok bireysel, toplumsal ve küresel ahlaki sorun vardir. Ahlaki sorunlari dert edinmek ve bunlara çözüm aramak, her dönemde tüm iyi insanlarin vasiflari ve kendilerini sorumlu hissettikleri görevleri arasinda olmustur. Ahlak ve etik kavramlari bazen birbirinin yerine de kullanilabilmekte...

Islam Ahlak Felsefesi, hem tarihsel hem de sistematik bir disiplindir. Tarihsel olarak o, genel Islam felsefesi içindeki ahlak konulari ile özdestir. Sistematik olarak ise, çagdas ahlak felsefesinde ele alinan sorunlarin, Islam ahlak felsefesi perspektifiyle degerlendirilmesidir. Metninde her iki yön birlestirilmeye çalisilmakla birlikte, ilk yarida...

İSLAM KÜLTÜRÜNÜN ZİHİN EVRENİİslam Felsefesinin 200’ü, “Kavram Haritaları Serisi”nin ikinci seviye kitaplarından biridir. Bu seri, alanla ilgili ilk seviyeyi tamamlamış okurlar için hazırlandı. Terimlerin rahat kavranması için 100, 200 ve 300 kelimelik gruplar esas alındı. Her seride, bir önceki seriden farklı kelimeler seçildi.• İslam...