Islâm bilimlerinin bütün dallarindan, tabiî ve sosyal bilimlere kadar, çagina ulasan her konuda önemli tahlillerde bulunmus, “Tarih Felsefesi”nin ve “Iktisat Bilimi”nin kurucusu olarak kabul edilmis. Ayrica insanlik tarihinin ilk sosyologu özelligini kazanmistir.Sosyoloji ilminin birçok temel prensiplerini Batili bilim adamlarindan yüzlerce yil önce ortaya koyan...

Din-Felsefe Tartismasi, en önemli Islam filozofu sayilan ve Bati skolastik düsüncesini etkiledigi söylenen Ibn Rüsd’ün kisa bir yapiti. Ortaçag’da insanlarin dinsel inanç denizi içinde yüzdügü karanlik zamanlarda, birkaç Islam alimi gibi Ibn Rüsd de Aristoteles’in Metafizik’i ile tartisiyor ve bu spekülatif düsünceleri yorumluyor. Sonuçta...

Yaşamın trajik unsurunu anımsatan her şey bir varoluş sorunudur. Can sıkıntısı, umutsuzluk, şiddet, kırılganlık ve intihar gibi eski dünyanın “ölümcül” farz ettiği küçük ve büyük günahlar, esasen insanlık tarihinin varoluşsal krizlere içkin olduğunu gösterir. Yaşam, temelde bir uyumsuzluktur. Bu farkı ve uçurumu hesaba katmayan...

Yavaşlık felsefesi, hızlanmış varlıklar ve olaylar arasında yavaşlamanın olanakları üzerine düşünmenin bir yoludur. Bireyin ruhsal, bedensel dinginliğini sağlamanın yanında, daralan bir gezegende diğer canlılara yer açmak için durmayı bilmektir. Modern düşüncenin, sanatın önerdiği gibi trajik, romantik veya avangard öznenin dolaysız fiillerine ara verip, dolaylı...

“Kendinden daha bilgin olmak aynı zamanda kendinden daha cahil olmaktır ve öğrenmek anımsamak demekse, aynı zamanda unutmadan nasıl öğrenilebilir?”PlatonDescombes’un sözleriyle, Platon’u okumak, her felsefeci için, “bütün filozofların felsefesini, bizatihi felsefeyi” okumaktır. Diyaloglar’da takipçisi olunacak bir doktrin değil, diyalektik sanatının alıştırmaları izlenmelidir. Zira Platon’un anladığı...

Thomas More Ütopya’yı yazalı 500 yılı geçti. Mükemmel bir dünyayı tasvir eden ilk ütopyaydı onunki. More hayalî bir adada kendi içine kapalı, kusursuz bir ortaklaşa yaşam süren bir ulusu anlatıyordu. Ütopya sözcüğünü “olmayan yer” anlamına gelen Yunanca ou-topos sözcüğünden türetmişti. Ama ilginçtir aynı zamanda...

René Descartes (1596-1650), modern felsefenin ve bilimin ortaya çıkışına öncü olmuş figürlerden biri olarak kabul edilen Fransız filozof, bilim insanı ve matematikçidir. Araştırma yönteminin merkezine matematiği koymuş, daha önceleri ayrı olan geometri ve cebiri analitik geometriye bağlamıştır.Yöntem Üzerine Konuşma, Descartes’ın 1637’de yayımladığı felsefi ve...

“Hindu öğretisine göre, Manvantara adı verilen bir insan çevrimi dört döneme ayrılır. Bu dört dönem de başlangıçtaki ruhun gittikçe karardığı pek çok aşamadan oluşur. Bu dört dönem eski Batı geleneğinin Altın, Gümüş, Bronz, Demir dönemlerine tekabül etmektedir. Biz şimdi dördüncü dönemde, yani Kali-Yuga veya...

Çok eski zamanlardan beri insanoglu, vahiy olmadan sadece aklin rehberliginde hayatini yönlendiremeyecegini anlamisti. Beserî aklin misafiri olan vahiy, insanoglu için birçok semâvî hediye getirdi. Insanlar tarih boyunca, kendi akillarinin nuruyla yetinip, vahyin aydinligindan kaçmaya basladiklari zaman, gaflet ve dar görüslülük tuzagina giriftar olmuslardir.Ayni sekilde,...

Islâm bilimlerinin bütün dallarindan, tabiî ve sosyal bilimlere kadar, çagina ulasan her konuda önemli tahlillerde bulunmus, “Tarih Felsefesi”nin ve “Iktisat Bilimi”nin kurucusu olarak kabul edilmis. Ayrica insanlik tarihinin ilk sosyologu özelligini kazanmistir.Sosyoloji ilminin birçok temel prensiplerini Batili bilim adamlarindan yüzlerce yil önce ortaya koyan...

"Tanrı" kavramı bütün dinlerin en merkezi kavramını teşkil etmektedir. Birkaç istisnası dışında genel olarak bütün dinlerde bir Tanrı anlayışı vardır. Bu Tanrı anlayışları dinin metinleri, kutsal kitapları tarafından tanımlanan ve içeriklendirilen teolojiler çerçevesinde ortaya konulur ve hatta formüle edilir. Fakat bir din toplumla buluştuğu...

“Âlimlerin hayat hikâyelerini öğrenmek ve ders halkalarında bulunup onlarla hemhâl olmak, bana pek çok fıkıh meselesinden dahaöncelikli geliyor. Zira bunlar, ulemâ topluluğunun âdâp ve ahlâkı demektir.”İmâm-ı A’zam Ebû Hanîfe (r.)“Ben bu topluluğun içerisinde, Zünnûn-i Mısrî’den (r.) daha çok seyahat eden ve Allah dostlarıyla birlikte...

Klasik İslâm düşüncesinin aslî mevzuları nelerdir? islâmî düşüncenin oluşumunu sağlayan öncü isimlerin ve ekollerin bu düşünce geleneği içindeki yeri nedir? islâm düşüncesindeki temel kavramların ve problemlerin tevili nasıl yapılmıştır? Selef? düşünce, Sünnî düşünce, Şiî düşünce,Kelamî düşünce, Felsefî düşünce, Tasavvuf! düşünce nasıl oluşmuştur? Bütün bir...

"Her nefis ölümü tadacaktir" seklindeki yüce buyruk, Kur'an'da üç farkli yerde tekrar edilmektedir. Yüce Allah'in üç defa tekrar etmek suretiyle, farkli alemlerdeki üç farkli ölümü irade etmis oldugu anlasilabilir. Hem dünya alemine, hem meleküt alemine, hem de ceberrüt alemine gelen, kendisi için taninan süreyi...

Ögüt vermek zekat vermek gibidir, nisabi da ögüt veren kisinin önce kendisinin bunu uygulamasidir.Nisaba sahip olmayan birisi nasil zekat verebilir?!Karanlikta olan birisi baskasini nasil aydinlatsin?!Yüce Allah, Meryem oglu Isa’ya su sekilde vahiy göndermistir:“Ögüdü önce kendine ver, sayet sen ögüdü kabul ediyorsan baskalarina ögüt ver....

Ibn Teymiyye, sevenleri ve karsitlari arasinda hep tartisma ve husumet konusu olagelmistir. Yandaslari onu bid'atlerle mücadele eden, sünneti yeniden ihya eden bir müceddid olarak; karsitlari ise, sapik, yoldan çikmis, ehli sünnetin disina tasmis biri olarak görmektedir. Ibn Teymiyye gerek savunucularinin gerekse karsitlarinin isnat ettigi...

İslam felsefesiyle ilgili modern çalışmalar içerisinde mantık alanındaki araştırmaların diğer disiplinlere yönelik araştırmalar karşısındaki nisbi yetersizliği yanında bu araştırmaların genelde İslam mantık tarihinin İbn Sînâ sonrası dönemini ihmal etmiş olması da dikkat çekicidir. Mantıkla ilgili bu manzaranın ortaya çıkmasında muhtemelen İslam felsefesi tarihinin İbn...

Çagimizin önemli düsünürlerinden Ismail Raci Faruki, ülkemizde daha çok “Bilginin Islamilestirilmesi” projesiyle taniniyor.Özgün düsünce tarzini bu eserine de yansitan Faruki, Islam’i sadece bir inanç ve hareket olarak degil, ayni zamanda büyük bir tecrübe olarak yorumluyor.Bu kitabinda yazar, yalnizca Müslümanlara degil, bütün insanliga seslenerek Islam'i...

Peygamberlerin, Kitâbimizda prensipleri açiklanan ve bize kadar gelen Ilâhî anayasa diyebilecegimiz tüm seriatlerinin her türlü yanilgidan, egrilikten ve eksiklikten uzak olusu iki ana temele dayanmaktadir. Bunlar su âyetteki temellerdir.a)“Dini dogru tutmaniz (Allah’in bir tekligine inanip, dinin esaslarini katkisiz yerine getirmeniz).b) Onda ayriliga düsmemeniz.” (Sûrâ:...

Islâm felsefesinin özgün tarafina nüfuz etmek ne zaman mümkündür? Islâm felsefesini sadece Messaîlik olarak adlandirilan okul ile, yani El-Kindî, Fârâbî, Ibn Sînâ, Ibn Rüsd gibi filozoflar ve onlarin felsefi mülâhazalari etrafinda dönen tartisma ve yorumlar ile sinirli tutmak dogru mudur?H. Ziya Ülken, “Islâm felsefesinin...

“Misir, Asur-Keldan, Iran, Anadolu-Yunan, Roma (Bizans), Islâm, Hiristiyan, Yahudi, Modern Avrupa medeniyetleri birbirine karsilikli tesir eden, birbirini tamamlayan ve gittikçe inkisaf ederek dünya medeniyeti halini alan içtimai bir inkisafin halkalaridir.”Hilmi Ziya Ülken, Islâm uygarligini Akdeniz uygarliginin bir parçasi olarak ele alirken, kendinden önce ve...

Batılı veya batı dilleriyle yapılan araştırmaların dayanağı, İran’da klasik felsefe eğitimini yüzyıllar boyu sürdürmüş geleneksel âlimler ve eserleri olmuştur. Bu âlimlerin 20. asırdaki en büyük temsilcisi ise Muhammed Hüseyin Tabâtabâî’dir. Telif ettiği felsefe eserleri ve klasik felsefe alanında yetiştirdiği aktif öğrencileri sayesinde, İran felsefe...

Fitratin konusu bir açidan felsefî bir bahistir... Felsefenin üzerinde durdugu üç konu Allah, âlem ve insandir. Fitrat, bu anlamda “insan”la ilgili bir konudur; bir açidan da insan ve Allah’la ilgili bir konu oldugu söylenebilir. Meselenin bir boyutu burada insan, diger boyutu ise Allah’tir. Islamî...

Eylem Konusu sistamatik düsünce tarihi boyunca düsünürlerin dikkatini çeken konu olmustur. 1960’li yillardan itibaren eylemin dogasini çözümlemek eylem teorisi (action theory) veya eylem felsefesi (philosophy of action) kavramlari çerçevesindetartisilmistir. Eylem teorisinin temel hedefi eylemin ortaya çikisini açiklamaktir. Bati’da eylemin dogasi ile ilgili yogun tartismalar...

Isrâkîlik, Sihâbüddin es-Sühreverdî (öl.587/1191) tarafindan sistem-lestirildigi kabul edilen, özgün ve köklü bir düsünme biçimini temsil etmektedir. Bu durumda Isrâkîligin arastirilmasi, sadece bu ekolün anlasilmasi için degil, ayni zamanda bir bütün olarak Islam felsefesi geleneginin de anlasilmasi için önemlidir. Ancak, hem tarihsel süreçte hem de...

Islam felsefesi gelenegi, messâîlik, felsefî tasavvuf ve isrâkîlik olmak üzere üç temel sacayagi üzerinde durmaktadir. Bu temel düsünce alanlarindan biri olan isrâkîlik, Sihâbuddîn es-Sühreverdî(öl. 587/1191) tarafindan sistemlestirildigi kabul edilen, özgün ve köklü bir düsünme biçimini temsil eder. Bu özgünlüge ragmen isrâkîlik, Islam felsefesi gelenegi...

Geçmiste oldugu gibi günümüzde de pek çok bireysel, toplumsal ve küresel ahlaki sorun vardir. Ahlaki sorunlari dert edinmek ve bunlara çözüm aramak, her dönemde tüm iyi insanlarin vasiflari ve kendilerini sorumlu hissettikleri görevleri arasinda olmustur. Ahlak ve etik kavramlari bazen birbirinin yerine de kullanilabilmekte...

Islam Ahlak Felsefesi, hem tarihsel hem de sistematik bir disiplindir. Tarihsel olarak o, genel Islam felsefesi içindeki ahlak konulari ile özdestir. Sistematik olarak ise, çagdas ahlak felsefesinde ele alinan sorunlarin, Islam ahlak felsefesi perspektifiyle degerlendirilmesidir. Metninde her iki yön birlestirilmeye çalisilmakla birlikte, ilk yarida...

İSLAM KÜLTÜRÜNÜN ZİHİN EVRENİİslam Felsefesinin 200’ü, “Kavram Haritaları Serisi”nin ikinci seviye kitaplarından biridir. Bu seri, alanla ilgili ilk seviyeyi tamamlamış okurlar için hazırlandı. Terimlerin rahat kavranması için 100, 200 ve 300 kelimelik gruplar esas alındı. Her seride, bir önceki seriden farklı kelimeler seçildi.• İslam...

Albert Camus “zamanımızın tek büyük ruhu” olarak selâmlar Simone Weil’i. Birçok sadık Weil okurunun söylediği gibi, zamanın tek büyük yüreği ve saf ışığı… İnsanın sefaletini ve düşkırıklığını Pascal’dan sonra dile getiren belki en derin seslerden biridir Simone Weil. Onda düşüncenin kendisi hiçbir zırha bürünmez,...

Ismail Hakki Izmirli, ortaçag kelaminin artik eskidigini bunun yerine yeni bir kelam ilminin kurulmasi gerektigini söyler. Elinizdeki bu eser Ismail Hakki Izmirli’nin “Muhassali’l-Kelam ve’l-Hikme” adli eseridir. Bu eser yeni kelam ilmini anlatan, yeni kelam ilmine giris olan bir eserdir. Ismail Hakki Izmirli’nin kurmaya çalistigi...