İnsanlık tarihi boyunca hayatın anlamlandırılmasının en belirleyici unsuru Tanrı hakkındaki tasavvurdur. Bu tasavvurdaki farklılıklar, yaşantının geri kalan kısmında hem grup hem de birey oluşumlarını inşa etmektedir. O halde nasıl bir Tanrı’ya inanıyoruz ve bu Tanrı’nın evrendeki ve hayatımızdaki etkinliği nedir? Eğer “Mutlak Tanrı” inancını...

Hikmet sevgisini, fikrî du¨nyalarının referans noktası olarak gören bu¨tu¨n du¨şu¨nu¨rler belirli bir hiyerarşik du¨zenin varlığını kabule meyletmiş göru¨nmektedirler. Bu hiyerarşinin en önemli unsurlarından birisi, kuşkusuz insandır. “Kendini bil!” ve “Kim kendini tanırsa, Rabbini tanır.” şeklindeki hikmetli sözlerin işaret ettiği ufuk, insanın bu hiyerarşideki konumunun...

Din felsefesinin; yakin, delil, fayda ışığında varoluşsal inanç sorunlarını tartışırken, bu süreçte aldığı yolu derinleştirmesi, yüklendiği rolü etkinleştirmesi, seslendirdiği kali açık etmesi, takındığı hali temsil etmesi, sahip olduğu dili örnek biçimde kullanması, beslendiği gölü kendine yakın tutması, akıp gittiği seli iyi deneyimlemesi, tattığı balı...

İslam felsefesi, “Hakikat”i burhan yöntemini merkeze alarak farklı perspektiflerden anlamaya çalışan modelleri bir “düşünce pazarı” kurarak sergilemeye çalışır. Hakikat adına bize kim, ne getirirse getirsin, ona şükran duyulması esas alınır; fakat bu şükran, sunulanın aynı şekilde kabul edilmesini gerektirmez. Eleştirel bir şekilde içinde bulunulan...

İnsanın çözmek durumunda kaldığı en önemli sorular; evren yaratılmış mıdır, yoksa yaratılmamış mıdır? Onun temeli veya temel ilkesi nedir? Evrenin başlangıcı ve sonu var mıdır? Evrende cereyan eden olaylar, kendiliğinden mi, yoksa bir gücün etkisiyle mi, meydana gelmektedir? Bir güç varsa, bu gücün kendisi...

Müslüman filozofların felsefe tanımlarından birisi de, tahsilu’s-saade, yani mutluluğu elde etmektir. İnsanın biricik hedefi bu dünyada mutlu olmak ve erdemli bir ortam içinde yaşamaktır. Peki, erdemli olmayan bir ortamda yaşamak zorunda kalan kişi nasıl davranacaktır? Erdemli olmayı hedeflediği için yapılan yanlışlara da evet diyemeyeğine...

Tanzimat’tan günümüze kadarki süreçte çokça tartışılan konuların başında, bize özgü bir felsefî geleneğin kurulup kurulamayacağı gelmiştir. Kendi kültür ve değerlerimiz üzerine inşa edilmiş bir felsefenin bize Batılı anlamda filozof olarak addedilen felsefecileri yetiştirme imkanı sağlayıp sağlayamayacağı ve bu imkanı gerçekleştirme yolunda Türkçenin felsefî bir...

Farklı dil, din ve ırk tasavvuruna sahip insanlar arasında yüzyıllarca esenlik ve barışı sağlayan İslam dini ve medeniyeti şimdilerde niçin yitik konumunda ve yeniden diriltmek için neler yapabiliriz? Filozoflara göre, insanın amacı dünyada mutluluğu (tahsilu's-saada) elde etmektir. Tanrı, insanlara dünyada refah, ahirette felahı sağlayacak...

Peygamber’in tebliğ ettiği öğretiler, anlaşılıp hayata aktarılmadan dini yaşam eksik kalır. Bilinmeyen bir hayatın örnek alınma şansı yoktur. Peygamber’in hayatının öğrenilmesi ve öğretilerinin hayata aktarılması, imanın temel gerekliliklerindendir. Allah rasulü, meşhur veda hutbesinde bu gerçekliğe işaret edip Müslümanların idrakine sunarken “Sarıldığımız müddetçe asla dalalete...

Dini konuların ağırlıklı olarak ele alındığı klasik Türk edebiyatında pek çok dini tür bulunmaktadır. Tevhid, münâcât, na’t başta olmak üzere mi’racnâme, hilye-i şerif, mevlid, siyer, maktel bu türlerden bazılarıdır. Akâid konularının ele alındığı manzum akâdinameler de klasik Türk edebiyatındaki dini türlerden birisidir. Bu eserler...

Kartpostallar dar bir alana sığdırılmış görsel belgelerdir. Az şeyle çok şey anlatırlar. İlettikleri mesaj kolay algılanabilir bir özettir. Gezip görülecek yerleri resmeden kartpostallar gönderildiği kimseleri de bu gezinin anılarına ortak eder. Sen de burada olsaydın veya da bak ben neler gördüm derler. Kartpostallar duygu...

Kap Kacak Kitabı’nda yemek yerken, yemek pişirirken ve mutfakta kullanılan kap kacak ve aletlerin isimleri, şekilleri, fonksiyonları ve eski dönemlerdeki fiyatları; geleneksel Türk evinde kap kacağın durduğu mekanlar, dolaplar, raflar incelenmiştir. Türkçenin temel kaynaklarından ve modern romanlarından elde edilen bilgiler ışığında sofra adabı ve...

Kanto Kitabı, kantonun İstanbul’da 19. yüzyılda müzik ve eğlence hayatımıza girişini, kantoların söylendiği mekanları anlatmakta, kantocuları özellikleriyle tanıtmakta, kanto sözlerine yer vermekte ve kanto sözlerinin yer aldığı mecmuaları ayrıntılarıyla belirtmektedir.

Uzun zamandır Sivas-Gölova ve çevresi ile ilgili çalışmalar sürdürüyorum, ancak bazı konular özel bir ilgi istiyor. Bunlardan birisi de yaşlılardan duyduğum Çoban Baba Menkıbesi ve Çobanlı köyünde büyük bir kaya üzerinde duran Çoban Baba Türbesi idi. Duymamak, görmemek mümkün değildi ve bir çalışmayı çoktan...

Var mı hele söylenmedik sözKalmış mı meğer denilmedik sözTabiat bir hazine, insan bir hazine, toplum bir hazine… Önemli olan bu hazinenin görülmemiş taraflarını görebilmek, girilmemiş yanlarına girebilmek. Bunu yaşarken Yunus’unHer gün yeniden doğarızBizden kim usanasıanlayışını ve geleneği gözden ırak bulundurmamak gerekir. Gelenekten kopmuş bir...

Elinizdeki kitap, belgelere, yazılı kaynaklara ve görsel malzemelere dayanarak Anadolu’dan Balkanlar’a, Yemen’den Kafkasya’ya, Osmanlı Habeşistanı’ndan Osmanlı Macaristanı’na kadar üç kıtaya yayılmış bir imparatorlukta, Osmanlı köylülerinin kullandıkları tarım âletlerini (Âlât-ı Zirâ‘at), çift hayvanlarını, nakil vasıtalarını ve bunların nerelerde ve nasıl kullanıldıklarını, ürünlerin nasıl taşındığını ve...

Kıvırcık kuzucuklar gibiydiler aramızda,Süt dişlerinin altında keskin vampirler...Meleşmeleri kolonlanmış, aynı ton aynı tını;Tebessümleri kâğıttan biçilmiş, aynı ayar...Bense kusurluyum evet, kusursuzluk riyadır;Şöyle dedim: bunlarla yolum kökten ayrı.Kuzular kurda dönüştü ansızın kudurdu;Dolunayda azarlarmış Holivud efsanesidir...Senesi şöyle kalsın, aylardan Temmuz'du.Daldılar protez dişlerle halkın gırtlağına;Halksa bildiğiniz millet... Dimdik...

Osmanlı döneminde Sivas, 16. yüzyılın ilk çeyreğinden devletin yıkılışına kadar geçen sürede idarî bir merkez olarak karşımıza çıkar. 15. yüzyılı hariç tutarak Sivas’ın, Danişmentli Beyliği, ardından Anadolu Selçuklu Devleti, Eratna Beyliği ve Kadı Burhanettin Devleti dönemlerinde sahip olduğu idarî merkez olma statüsünü Osmanlı döneminde...

Çerez Kitabı'nda çerez veya kuru yemiş çeşitleri, bu çeşitlere verilen isimler, çerez çeşitlerinin hazırlanış şekilleri; doğum, evlenme, ölüm gibi insan hayatındaki geçiş dönemlerinde, yağmur duası gibi törenlerde çerezin yeri; edebiyatta (türkü, mani, klasik ve modern şiirde) bahsi geçen çerez çeşitleri ve temsil ettikleri duygular;...

Ağlamaya sebep olan temel duygunun “kaybetme” olduğunu söyleyebiliriz. Ölüm haberi, yakınların hastalanması, yakınların kaza geçirmesi, yakınları kaybetme korkusu, ayrılık, fiziksel acı, fiziksel acı çekme korkusu, ölüm korkusu, evcil hayvanların ölümü, tehlike karşısında, kaybolma, endişe, sinirlenme, kendini ifade edememe, sözlü karşılık verememe, kendini savunamama, acıma,...

Anlam, ele alınan konularda, mazmünlarda, kullanılan terimlerde, terminolojide ve hayatda kendini ele veriyor. Daha doğrusu, hayata dair temel sorulara cevap arayan sufi şairin, ilahi, nutuk, tevhit ve naat gibi farklı türlerde kaleme aldığı şiirlerde, ele aldığı konular benzerlik gösterir O; aşk, ölüm, dünya, zaman,...

Her ikisi de hem Hürriyet ve Itilâf Fırkası mensubu, hem de 150'liklerden olan Rıza Tevfik ile Refî Cevad, gerek eski iki dost, gerekse aynı akıbete uğramış iki gurbetzede olmaları dolayısıyla, başka arkadaş ve dostlarıyla olduğu gibi, gurbette birbirleriyle de bir süre karşılıklı olarak mektuplaşmışlardır....

Küslük Kitabı'nda Türkiye'nin çeşitli illerinden günümüzde derlenmiş 200 kadar küslük hikayesi yer almaktadır. Küsmek ve küslük yakın ilişki biçiminin bir tezahürüdür. Küsmeler, yakın arkadaşlar arasında yaşanmaktadır. Arkadaşlardan birinin beklediği değeri bulamadığı, gururunun rencide edildiği veya hakkının çiğnendiği hallerde rencide olan taraf diğerine küsebilmektedir. Küsmek...

1789 yılında başlasa da etkisi uluslararası siyasi hayatın neredeyse her alanında uzun yıllar hissedilen Fransız ihtilali daha ilk yıllarında Fransa genelinde yaşanan iç savaşlarıyla tarihte benzerine çok az rastlanılan gelişmelere sahne oldu. Bunu tetikleyen sebeplerden birisi 18. yüzyılın son yıllarında Rusya"nın ardından 28 milyon...

Mücevherlerinizi, altınlarınızı veya paranızı saklar mısınız? Evinizden çıkarken evinizi kilitler misiniz? Bilgisayarınızın şifresini herkese gösterir misiniz?Sırrınızı herkese söyler misiniz?Niçin?Bize ait ve bizim için önemli, kıymetli olan şeyleri gizliyor ve saklıyoruz. Peki, ya siz kıymetli misiniz? Vücudunuz, saçlarınız, güzelliğiniz saklanmaya değer mi?Bir anne, kızına tesettürü...

Bilâdü’ş-Şâm, Asya ve Afrika kıtaları arasında köprü vazifesi gördüğü için tarih boyunca birçok toplumun istilasına uğramış ve çok sayıda uygarlığa da ev sahipliği yapmıştır. Askerî ve ticarî yolların kavşağında bulunduğundan Mısır’dan Anadolu, Ermîniyye, Irak ve Arap Yarımadası’na doğru gitmekte olan ticarî emtialar Bilâdü’ş-Şâm üzerinden...

Hz. Âdem’le başlayıp kıyametle bitecek bu yolculuk esnasında yollarda dünyaya gelen bir nesiliz. Çok geçmeden bizler de öleceğiz, bu yolculuğu bizlerden doğanlar devam ettireceklerdir.Tabiidir ki her yolculuk esnasında insanlara; barınak, yiyecek-içecek, ışık, kılavuz, harita, pusula gibi birtakım ihtiyaçlar gerektiği gibi bu ahiret yolculuğunda da...

İslâm tarihinde zühd hareketinin giderek yayılması ve kısa sürede sistemleşmesinde en büyük pay, hiç şüphesiz Hz. Osman’ın şehit edilmesiyle ümmet arasında ortaya çıkan “fitne”dir. Bu hareketin derinleşmesini sağlayan şey ise, Emevî yönetiminin gittikçe sekülerleşmesinden hâsıl olan dinî yozlaşmadır. İslâm dünyasında meydana gelen bu iki...

Dindarlık görünümü altında dinin özünden uzaklaşma ya da dini çığırından çıkarma iradeleri uzak-yakın insanlık tarihinin gündeminden düşmeyen bir konudur. Bu konunun sorunun tarafları olan tarih ve din olgusu çerçevesinde ele alınması elzemdir. Zira ikiyüzlülük olgusuna ‘ana kucağı’ rolü oynayan tarih ile onu beslediği söylenen...

Kur’an’ın ilahi kaynaklı olduğunun en önemli kanıtı, hem lafız hem de mana cihetiyle benzersizliğini ifade eden icazıdır. Kur’an, bu özelliğiyle vahyin nüzulünden itibaren muarızlarına meydan okumuş (tehaddi) ve dinamik bir mucize vasfını günümüze kadar sürdürmüştür. Kur’an’a yönelik saldırıların modern dönemde yoğunlaştığı bilinmektedir. Bu saldırılar...

İnsanın temel hedefi ve yaratılış gayesi hakikati kavramaktır. Geçmişten gu¨nu¨mu¨ze kadar tu¨m insanlık için hakikat birdir fakat onun farklı zaman ve mekânlarda, farklı dil ve ku¨ltu¨rlerde sunumları başkadır. Biz de bu nedenle çalışmamızda hakikatin farklı sunumlarına yer verdik. Bu sunumları araştırırken birçok farklı zamanda,...

Kur’an’ın lafız ve mana itibariyle sahip olduğu benzersiz yönlerini konu edinen İ‘câzu’l-Kur’an meselesine İslam tarihinin erken dönemlerinden itibaren muhtelif sahalardan pek çok İslam bilgini, farklı seviyelerde ilgi duymuş ve bu mevzuya dair önemli tespit ve değerlendirmelerde bulunmuşlardır.Kur’an i‘câzı meselesi, mu¨stakil eserlerin yanı sıra Kur’an...

Bu kitap, İlahî olan ile beşerî olan arasında su¨regelen bu mu¨cadelenin son bu¨yu¨k döngu¨su¨nu¨ hikâye edecektir. Bu uzunca hikâyede akılların alamayacağı, yu¨reklerin kaldıramayacağı, vicdanların tartamayacağı pek çok olayla karşılaşılacaktır. Geçmişi anlatmak aslında geleceği anlama çabasıdır. Dolayısıyla, karanlık geçmişe tutulan ışık, yansımasını aydınlık gelecekte bulacaktır.

Din bir hayat manzûmesi olduğuna göre, din ile ilgili her kavram da hayatî olarak kabul edilmelidir. Özellikle toplumsal ve kurumsal boyutuyla daha fazla öne çıkan kavramların daha da hayatî öneme sahip olduğunu söylemeye bile gerek yoktur. Hâl böyle iken; akıl, iz’an ve vicdan sahiplerinin,...

Doğru du¨şu¨nmeyi konu olarak ele alan mantık, doğru du¨şu¨nmenin ve (tutarlı) akıl yu¨ru¨tmelerde bulunmanın şartlarını, kurallarını ve biçimini tespit eder. Genellikle u¨ç tu¨rlu¨ akıl yu¨ru¨tmeden bahsedilir. Tu¨mdengelim (ta’lîl), tu¨mevarım (istikrâ) ve analoji (temsîl). Klasik mantığın en çok önem verdiği akıl yu¨ru¨tme tu¨mdengelimdir. Tu¨mdengelimde zihin...

Aristoteles, Kategoriler eserinin birinci bölümünde anlamdaş, adaş ve türev kavramlarının tanımını vermiştir. Bölümün bir tercümesiyle birlikte hakkında yapılmış yorumlar değerlendirildi.

Ömrünü hakikatin peşinde koşmakla geçirmiş ve bu uğurda yapılan her türlü baskıya, sınırlamaya hatta tehdide direnmiş, gerektiğinde başını vermekten çekinemiş ilim şehitlerinin düşünce özgürlüğüne yapmış oldukları katkılara selâm durarak yol almak ne güzel bir serüvendir. Onların emek, cesaret ve çabaları olmasaydı insanlığın bugünkü noktaya...

Karaçayların anayurtları, Kafkasya’nın en yüksek dağı olan Elbruz Dağı etekleridir. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren hem Rusların baskısı hem de dinî, ekonomik, sosyal ve siyasi nedenlerle Kafkasya’dan dünyanın değişik yerlerine göç eden/ettirilen Karaçayların bir kısmı da uzun bir göç yolculuğundan sonra Tokat iline yerleşmiştir....

Yirminci yüzyılın ilk çeyreğine baktığımızda Arap şiirinin, gerek şekil, gerekse konu açısından klasik Arap şiirinden çok farklı bir çizgiye yöneldiğini müşahede etmekteyiz. Bunun temel sebeplerinden birisi de hiç şüphesiz ki, yaşadığımız dünyada farklı zaman ve nedenlerle ortaya çıkan edebî ekollerdir. Hayatın her yönünde büyük...

Kur’an alanında araştırma yapmak isteyenler, onu anlayabilmek için gönderildiği toplumun dini, kültürel, folklorik ve hukuki yapısını çok iyi bilmek durumundadır. Bu nedenle İslam öncesi Arap toplumunun folklorik yapısını, örf ve adetlerini, bunların Kur’an içerisinde ne kadar yer aldığını araştırmaya çalıştık. Çalışmamızda İslam öncesi dönemle...

Bu araştırmada Kur’an’ın ve hadislerin beraberce ele alındığı, ana kaynaklarından bütüncül bir yaklaşımla istifade etmenin otantikliği sayesinde, dinin murad-ı ilahiye en uygun bir şekilde yorumlanma imkanı bulduğu ilk dönem eserlerin yöntem arayışı konu edinilmiştir. Büyük ve değerli bir mirası temsil eden bu metodoloji, Tahavî’nin,...

Sosyal ve siyasi alanda yer bulamayan kadına, ideal sahne ve mükemmel bir eş olarak işlevsel tanımalamalar yapılmıştır. Kadının bireyselliğinin göz ardı edilmesi, aynı zamanda çocuk doğurma gibi potansiyelinde var olan üretme gücünün kullanmak istemesi kapasitesinin eksikliği ve biyolojik unsurlarının yetersizliği öne sürülerek engellemeye çalışılmıştır....

Klasik Çağatay edebiyatının Osmanlı edebiyatı sahasında da etkileri devam etmiş en büyük şairi olmasının yanı sıra önemli bir devlet adamı da olan Nevâî, büyük bir edip, hayır ve iyilik sahibi, zamanının edebiyatçıları ve şairlerinin büyük teşvikçisi idi. Türkçe ve Farsça şiirler söyleyen şair, Türkçe...

Şeyhülislam Musa Kâzım Efendi (1858-1920) Osmanlı imparatorluğunun çöküş döneminde Erzurum’un Tortum ilçesinde doğmuş, Balıkesir ve İstanbul’da okumuş, devlet mekanizmasında ‘şeyhülislâmlık’ makamına kadar yükselmiş, imparatorluğun çöküşünü durdurabilmek için kendi alanıyla ilgili konularda elinden gelen gayreti göstermiş; meşrutiyet, meşveret, eşitlik, hak ve hürriyet gibi bugünün dünyasında...

Kirmânî, eserinde karışık olmayan, düzenli ve sade bir yol izlemiştir. Konuları muhtasar bir şekilde, bol ve anlaşılır misallerle işlemiştir. Bu örnekleme işini de genellikle bir plan dâhilinde gerçekleştirmiştir. Önce çok miktarda şiirleri şevâhid olarak göstermiş, arkasından âyetlerde geçen edebî sanatlara işaret etmiş ve bunlan...

Normalliğin kaybı ve teşekkür bilincinin eksikliği olarak görülebilecek olan eşcinsellik ve deizm konusu, insanın uzun süredir orta yolda kalamamasının ya da hakikate tutunamamasının belirtileri olarak karşımızda durmaktadır. Yapılacak olan şeyin, bahsedilen kusurlar etrafında sadece fotoğraf çekmek değil, adı geçen sapmaları tedavi etmek olduğu da...

Kadın, geleceği kuran güç olarak kadın ve erkeğin birlikte biçimlendirdiği toplumsal hayatın en önemli yapıtaşlarından biridir. Bugün kadının toplumsal konumunun layık olduğu şekilde düzenlenmesi gerektiği düşüncesi en önemli meselelerden biridir. Çünkü kadının toplumsal konumunun doğru tanımlanması, onun topluma kazandırılması ve sağlıklı bir toplumun inşa...

İhvân-ı Safâ, IV./X. yüzyılda Basra’da ortaya çıkmış, gizli çalışmaları ile dinî, felsefî, siyasî ve ilmî faaliyetler yürütmüş organize bir topluluğun adıdır. Etkili söylemleriyle Abbâsî Devleti’nin son dönemlerine damga vuran bu hareket, bahse konu faaliyetlerini vahdet bilinci, kardeşlik vurgusu, tesânüd duygusu ve erdemli toplum idealiyle...