Tasavvufun tarikatlar s¸eklinde örgütlenmeye bas¸ladıg?ı 12. yüzyıldan itibaren Naks¸bendiyye, Kübreviyye ve Mevleviyye olmak üzere büyük tarikatları etkileyen Melâmet düs¸üncesi, özellikle 14. yüzyılda Hacı Bayram Velî tarafında kurulan Bayrâmiyye tarîkatı içinde yeniden ortaya çıkmıs¸ ve bir müddet sonra I?stanbul’un gündelik hayatında yerini alarak Osmanlı dönemi...

“İslâm’ın sadasını, hakikat davetiyesini yedi iklim dört köşeye kim ulaştırıyor? Bugün için ‘Rabbinin yoluna hikmet ve güzel öğüt ile davet et’ emrinin gereğini kimler yapıyor?”Doğu’da Ahmet Yesevî’den başlayıp ipek yolunu kat ederek Avrupa’nın ortasındaki Blagay Tekkesine ulaştığınızda yine aynı dervişin ismini duyarsınız. İbn Arabî...

Ülkesini gerek yurt içinde gerekse de yurt dışında temsil eden, yaptığı çalışmalarla adından söz ettiren ilim insanlarını tanımak, tanıtmak; başkalarına örnek olması açısından son derece önemlidir. Her u¨lkede olduğu gibi Tu¨rkiye’de de Dinler Tarihi alanında değerli şahsiyetler yetişmiş ve bu şahsiyetlerinde yetiştirdiği nesiller var...

Ölüm sonrası yaşamın imkânı ve mahiyetine dair tartışmalar teistik dinlerin teolojilerinde geniş bir literatür oluşturmaktadır. İslam düşünce tarihinin erken safhalarında nefs ve ölüm sonrası hayata dair materyalist görüşler ağırlıkta iken, özellikle İbn Sînâ’dan itibaren düalist kuramlar yaygın biçimde benimsenmiş ve savunulmuştur. İbn Sînâ’nın insani...

Eğlence, bütün topluluklarda çeşitli formlarla kendini gösteren insanın en doğal dışa vurumlarından biridir. Her toplum kişisel, kültürel ve dinî anlayış biçimlerine göre eğlence üretmektedir. Eğlence her ne kadar hoşa giden ve bireyi mutlu eden doğal bir olgu olarak ortaya çıksa da her daim belli...

Elinizdeki bu eserde bir tefsir yöntemi olarak Kur’an’ın Kur’an’la tefsir edilmesine ağırlık verilmekle beraber konuyla ilgili hadisler de değerlendirilmektedir. Kur’an’ın pek çok sûresi gibi Yûsuf sûresini de sadece “dilbilimsel” (lafzî/lügavî) bir bakışla anlamak, onu yeterince idrak edememek olur. Zira gülün kendine has bir görünümü...

En temel insani değerlerden birisi olan merhametin tüm dünya üzerinde sessizliğe büründüğü, bebeklerin, çocukların vahşice katledildiği bu utanç verici günlerde dünyanın İslam dininin merhamet anlayışına, Peygamber efendimizin sevgi ve şefkate dayalı ahlakına ne kadar çok ihtiyaç duyduğu bir kere daha tebarüz etmiştir. Tüketim kültürü...

“Bilge kişiler, ilmin; aydınlar, ideolojinin; akademisyenler ise kariyerin peşinde koşarlar.” sözünü ilk duyduğumda, abartılı bir söz olarak algılamamış ve olguyu önemli ölçüde yansıtan bir görüş olarak benimsemiştim. Bunun sebebi de yaşadığım tecrübelerden edindiğim intiba idi. Gerçekten de bilge kişiler, ilmin ve hakikatin peşinde koşarlarken;...

Dinin temel işlevi biraz önce de belirttiğimiz gibi, insan hayatına anlam kazandırmaktır. Bunun için vardır din. Çünkü Tanrı-insan ilişkisi sağlıklı bir şekilde çözümlendiği zaman, insan kendisinin evrendeki yerini bulma imkânına kavuşur ve bu noktada yaratıcı yeteneklerini de en üst düzeyde etkili kılmak için harekete...

Yüce Allah, bir insanın müslüman olabilmesi için neye, nasıl inanması gerektiğini Kur’an’da açık seçik belirtmiştir. İman konusunda tek belirleyici vahiydir. Her insan, inancının mantıki ve vahyi temellerini bilmelidir ki, Kur’an’ın istediği şekilde bir imana kavuşmuş olsun. Bizim geleneksel kültürümüzde, “taklidi iman” adı altında, araştırmaya...

İmâm Şâfiî’nin öğrencilerinden Müzenî ve Rebi’ b. Süleymân rivayetiyle denilir ki yaşlı bir zât İmâm Şâfiî’ye İcmâ’ın delilini sordu. İmâm cevap vermedi, rengi değişti ve bu soruya cevap için ondan kendisine üç gün mühlet vermesini istedi. Evine kapanan ve sayısız defa Kur’ân’ı baştan sona...

Kelâm eserlerinde “cisimlerin mütemâsil (özdeş) olduğu” şeklinde ifade edilen bir hüküm ile sıklıkla karşılaşılmaktadır. Bu çalışma, müteahhirîn kelamcılarının cismin hakikatine yönelik açıklamalarından yola çıkarak cisimlerin mütemâsil olmasının ne anlama geldiği sorusuna cevap aramaktadır. Dönemin kaynakları merkeze alınarak cismin hakikatine ilişkin yaklaşımlar ve teoriler tasnif...

Kur’ân kıssalarının temalarını ve anlatım üslubunu ele alan bu çalışma, giriş ve iki bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde Kur’ân’da anlatılan kıssaların temalarına yer verilmiştir. Bu temaların başında Tevhid, risâlet ve ahiret gelmektedir. Bu temel temalarla beraber her kıssada önemli bir ahlâkî ilke veya davranış...

Bu çalışma Hz. Peygamber’in dilin kullanımına dair uyarılarını ve bu uyarılarındaki esas hedeflerini kendisine temel soru olarak belirlemiştir. Daha çok hadis kitaplarının Edep bölümlerinde yer alan bazı sözlerin kullanımına dair uyarılarını, yalnızca âdâb-ı muâşeret ile ilgili olarak ve birbirinden bağımsız bir biçimde anlamlandırmanın O’nun...

Bu, çalışma, günümüz akademi dünyasında hâlâ güncelliğini koruyan Hz. Aişe’nin evlilik yaşı ve İfk hadisesi örnekleminde ele aldığımız oryantalistlerin anlatım-kaynak ilişkisine odaklanmaktadır. Bu bağlamda, oryantalistlerin kullandıkları kaynakların, yine onların anlatımlarına yansıyan algı değişimini göstermek adına, XVII-XX. yüzyıllar arasında eserler kaleme alan belirli oryantalistler ve...

Bu çalışma, İslam düşüncesinin büyük isimlerinden biri olan ve kelam ilminde, tüm kitaplarında savunuculuğunu yaptığı Mu’tezile mezhebinin önderi olacak derecede ön plana çıkan Kâdî Abdülcebbâr’ın dil kullanımlarını ve dile dayalı delilen­dirmelerini incelemektedir. Kelam ilminde derinleşmiş olan bu büyük âlim, bu alanda şöhreti Doğu’ya ve...

Tamamı mücmel ve mübeyyen konusuna ayrılan ilk Türkçe telif olan bu kitapta, günümüze ulaşan en eski ve kapsamlı fıkıh usûlü eserlerinin yazarları olan Cessâs, Bâkıllânî ve Kadî Abdülcebbâr’ın görüşleri incelenmiş ve mukayese edilmiştir. Bu kitabın önemli özelliklerinden biri, usûlcülerin mücmel ve mübeyyen konusu hakkındaki...

Bizler yaşadığımız günlerin şahitleriyiz. Yaşadığımız zamandan sorumluyuz. En zayıf yazı, en kuvvetli hafızadan daha güçlüdür. Tecrübe Bilgidir. Boşuna denmemiş: “Söz uçar Yazı kalır.” Fikir dünyamızın yıldızlarından Nureddin Topçu “Yazılan her kitap dile ve dine hizmet eder.” der ve şöyle bir tespitte bulunur: Arınmak için...

Ey yüce Allah'ım! Ey nihai idealim, ey insanlığın nihai arzusu! Aczimle senin huzurunda toprağa kapandım, sana secde ediyorum. Yalnız sana tapıyor, sana şükrediyorum ve sadece seni övüyorum, evet, sadece seni! Ey büyük Allah'ım, övgüyü ve hamdı yalnızca sen hak ediyorsun. Ey beşeriyetin sevgilisi, sadece...

"Yeni Gölgeler" ismiyle yayınlanan bu kitap Diyanet Aylık Dergi'den seçilmiş ve yeniden gözden geçirilmiş 23 makaleden oluşmaktadır. Kitabın birinci bölümünde dijital mecraların dinî hayat ile etkileşimi; ikinci bölümündeyse yapay zekâ ve transhümanizmin imkânları ve sorunları ele alınmaktadır. Eserin yeni iletişim teknolojileri ve din ilişkisine...

Pratik Ahlak serisi içinde size sunduğumuz "Siyaset Ahlakı" kitabı, ahlakın siyasetle ilişkisi gibi son derece zor bir sorunu ele almaktadır. Ahlak-siyaset ilişkisi, insanlık tarihinde üzerinde en çok kafa yorulan, en çok tartışılan konulardandır. Buna rağmen bu konu, hâlâ karmaşıklığını muhafaza etmektedir. Kitapta siyaset ahlakı,...

Bu eserde İslam coğrafyasında büyük bir iz bırakmış olup günümüzde hâlâ tesirleri devam eden Ebû Mansûr el-Mâtürîdî'nin fikir ve düşüncelerinin gelecek kuşaklara taşınmasına katkı sunmak amacıyla Kitâbü't-Tevhîd ve Te'vilâtü'l Kur'ân isimli temel eserlerinden tarayarak tespit ettiğimiz hikmetli sözlerini belli bir tasnife tabi tutarak sıraladık....

İbn Teymiyye’nin Meşşâî mantığının en kapsamlı tenkîdini yapan eserleri günümüz için fevka’l-âde ehemmiyetlidir. Türkiye’de neşredilen kadîm mîrâsımızın mantığa dâir eserlerine baktığımızda umûmen Meşşâî mantığı ile sonradan Fahreddin er-Râzî’nin çizgisinde gelişen mantık eserlerinden oluştuğunu görüyoruz. Malûmdur ki fikrî gelişme, canlılık ancak farklı fikirlerin de bilinmesi,...

Ma?a?ıdü’l-felâsife, Gazzâlî’nin çalışmalarının fıkıh ve kelâmdan sonra üçüncü safhasını oluşturan felsefeye dair ilk eseridir. Filozofların tutarsızlıklarını ortaya koymak üzere bu alanda çeşitli eserler yazmayı planlayan müellif, ilkin onların amaçlarının belirtilmesinin faydalı olacağını düşünüp İbn Sînâ felsefesinin klasik mantık, tabîiyyât ve ilâhiyyât modeline uyarak ve...

Kelam tarihi ve literatüründe, sıklıkla rastlanılan önyargılar ve toptancı yaklaşımların bir örneği olarak, Mutezile'nin bütünüyle kerameti reddet­tiği algısı kısmen yerleşmiş olsa da tarih bunun aksine şahitlik etmekte­dir. Nitekim son dönem Mutezilesi'nde, Mutezilî düşüncenin ana temsil­cisi Behşemiyye'ye rakip olarak ortaya çıkan ve Mutezile içerisinde kalıcı...

Siyaset doğası gereği ayrıştırır. Din dili, siyasetin ayrıştırıcı dili ile bütünleşince, Müslümanlar İslâm Ortak Paydasından iyice uzaklaşmaya başlamışlardır. Böylece özünde birleştirici olan din, ayrıştırmaya başlamış ve ayrılıkçı duruşlara meşruiyet kazandırır hale gelmiştir. Bu süreçte, belki de Müslümanların tarihinde ilk defa, yaşanan olumsuzluklar, doğrudan Şiîlik...

İnsanın yeryüzü tarihinde güncelliğini sürdürecek en temel varlık sorgusu niçin yaratıldım? Sorusudur.Her insan teki bu soruyu mutlaka kendisine yöneltmiştir. Çünkü insan, yaratılmayı tercih eden bir varlık değildir. Ancak yaratılmanın bir anlam ve amacı olduğunun bilincindedir.Yaratılmanın kötü olmadığının farkında olan insan Yaratıcı’nın iyilik ve faydalandırma...

Peygamberler, tarihin gidişatına müdahale eden ilahî iradenin bozulan insan ilişkilerini; hak, hakkaniyet, adalet, merhamet gibi değerler eşliğinde değiştirmek ve uzun vadede de dönüştürmek istediği açıktır. Kur’an-ı Kerim bu yeni düzeni üç ana eksene oturtmuştur: İlk olarak, din adına insanın omuzuna bindirilen fazlalıklardan onu kurtarmıştır.İkinci...

S¸erif el-Murtaza^ (436/1044), S¸ii^-I?mamiyye du¨s¸u¨ncesinin 14. asır imamet düşüncesinde do¨nu¨s¸u¨m ve deg?is¸im su¨recinde en o¨nemli katkıyı sag?layan S¸ii^ a^limlerden biri olarak go¨ru¨lmektedir. O, hocası S¸eyh Mu¨fi^d (413/1022-23)’din rasyonel du¨s¸u¨ncesini su¨rdu¨rmu¨s¸ ve onu daha ileri noktalara tas¸ımıs¸tır. Bazı aras¸tırmalar onun, Mu¨fid’ten daha ileri bir du¨zeyde...

I?slam Hukuku Alanında Nadir Fikirler kitabı, adının da biraz yansıttıg?ı üzere az bilinen farklı görüs¸leri içermektedir. Birkaç örneg?i s¸unlardır: 1. Cahiliye döneminden I?slam hukukuna geçen hükümler. Bunlar ilk tarihçilerden İbn Habib’in el-Muhabber adlı tarih kitabından çevrilerek verildi, tahlil ve deg?erlendirmeleri yapıldı. 2. Hz. Peygamber’in...

Genç Kardeşim!Tarih Boyunca Müslüman öncülerin, liderlerin, rehberlerin, dava adamlarının, mücahitlerin, şehitlerin ve salihlerin hayatını incelediğinde onların hayatında özellikle üç özelliğin öne çıktığını göreceksin. Bunlardan birincisi, görenlerde hayranlık oluşturan muhteşem bir ruh ve irade terbiyesidir. İkincisi, hayatı saniyelerle yaşamaya odaklanmış muazzam bir zaman bilincine sahip...

Hz. Ebu Zer bir gün Resulullah’a, yeryüzünde kurulan ilk mescidin hangisi olduğunu sorar,Efendimiz (sas): “Mescid-i Haram’dır” der,Ebu Zer: “Sonra hangisidir?” diye sorar,Efendimiz: “Mescid-i Aksa’dır” der. Bunun üzerine Hz. Ebu Zer: “İkisi arasında ne kadar zamanlık bir süre vardır?” diye sorar,Efendimiz: “Kırk yıl!” der.Görüldüğü gibi...

Peygamber Efendimiz; “Sizin dünyanızdan bana üç şey sevdirildi: Kadın, güzel koku ve gözümün nûru namaz.” buyurmuşlardır.Namaz, sadece ruhumuzu arıtmakla kalmaz; bize, kul olmanın en yüce bağış olduğunu da bildirir.Namazda bütün ibadetler gizlenmiş ve toplanmıştır.Namaz, yaratılmışların en şereflisi olarak insanın, bütün yaratılmışlar adına Rabbine boyun...

Hz. Peygamberin sahabileri de vahyi Allah’a haberleşmek olarak algılamışlardır. Resulllah’ın vefatı üzerine çok üzülen ve gözyaşlarını günlerce tutamayan Ümmü Eymen adlı hanım, “Seni peygambere bu kadar ağlatan nedir?” diye sorduklarında o şu cevabı vermiştir. “Ben de biliyorum ki Resulullah ölecektir. Ben, onun irtihaline değil...

Dış politikada doğru hak anlayışını temel alan D-8 çekirdekli, İslam Birliği çekirdekli 'Yeni Bir Dünya'nın kurulması temel esastır. Gidip Batı'nın kapısına boynundaki zincirle bağlanmak diğer görüşlerin özellikleridir. Dış politikada 'doğru hak anlayışı'nı temel alarak D-8'i çekirdek alarak 'Yeni Bir Dünya'nın kurulması Milli Görüş'ü diğerlerinden...

Yakın dönemin büyük islam alimlerinden olan Hasan en Nedvi’nin eserlerinden, günümüz dünyasının sorunlarına çözüm önerileri sunan ve gençliğin içinde bulunduğu bunalımlardan kurtulma yollarını gösteren tavsiyeleri yayın dünyamızda bir ilk olma özelliği taşımaktadır. Öncü ve önder şahsiyetler tarih boyunca toplumları etkilemiş, ardından sürüklemiş ve yol...

Bütün dini literatürlerde Hz. İdris’e 30 sayfalık sahifeler verildiği rivayetleri geçmektedir. Fakat bu sahifelerin metinleri İslami literatürde ortaya çıkmamış, Yahudi ve Hıristiyanlar tarafından gündemde tutulmuştur. Metnin ilk örnekleri eski elyazmaları Habeş dilinde, daha sonraki yüzyıllarda ise Latin ve Yunan dillerinde fragmanlar halinde ortaya çıkmıştır....

Vahyi, hayatımıza müdahil etmek için anlamak ve güncelleştirici yorumlarda bulunmak gerekir. Anlamak, metni ilk muhatapların anladığı zihinle ve en yalın hal ile anlamaktır. Yorum ise, ‘bizim bugün nasıl anlamamız gerekir' sorusunun cevabıdır. Yorumda dünden bugüne zihinsel bir taşıma söz konusudur. İlk muhatapların ne anladığının...

İnsanın kendini değersiz ve yetersiz görmesi, kötü hissetmesi, zaman zaman herkes için geçerlidir. Az bir kısmı doğal olan stres bebeklerde bile görülebilirken fazla miktarda olması uzun süre söz konusu olduğunda depresyona yol açmaktadır. Dünyada her gün depresyon nedeniyle binden fazla kişi intihar ediyor. Bu...

Hayat şartları, dünya ve ahiret mutluluğu arasında sürekli kalın duvarlar örmektedir. Günahla çevrilen duvarları aşarak mutluluk kapısını çalmak, günümüzde her zamankinden daha uyanık, daha donanımlı ve daha gayretli olmayı gerekli kılmaktadır.Hataların bilincine vararak onlarla yüzleşmeyi, sorumluluklarını üstlenip nefisle hesaplaşarak kalbi arındırmayı, manevi hastalıkları tedavi...

Bebeği artık başucunda durarak bir melek uyutmuyordu. bir melek güldürmüyordu uykusunda, bir melek emzirmiyordu uyurken. Hamile kadını yanında muhafız gibi dikilerek melek korumuyordu. Yolda kalmışlara azizler (evliya) yardım etmiyordu. Her ailenin kendine özel bir meleği yoktu (İbrahim Sadri boşuna demez baba gidince, yuva dağılınca:...

İbn Hibban'ın es-Siretü'n - Nebeviyye ve Ahbaru'l - Hulefa'sında Hz. Peygamber'den başlayıp müellifin kendi zamanında (Abbasiler) hilafette olan Muti dönemine kadarki tarihî süreç, siyaset ön plana alınarak kronolojik bir şekilde tasnif edilmiştir. Müellif, Hz. Peygamber dönemini çok uzun, dört halifeyi biraz daha kısa, sonraki...

Husün-kubuh meselesi, tarih boyunca neredeyse bütün medeniyetlerde üzerine söz söylenen bir konudur. Bunun nedeni, bu mesele etrafında dile getirilen düşüncelerin, kişilerin/toplumların Tanrı ile ilişkilerinin mahiyetini belirlemesi ve belli bir dünya görüşünün oluşumuna zemin hazırlamasıdır. Zira husün-kubuh meselesi, Allah-insan-evren ilişkisinin temel dayanaklarının belirlendiği ve bu...

İslam kültür ve düşünce tarihinde erken bir dönemde ortaya çıkan selefîlik (selefiyye) İslam’ı anlama, yorumlama ve yaşama konusunda İslam’ın ilk üç neslini model olarak kabul eden ve bu modeli tarihin değil de dinin bir parçası haline getirmeye çalışan bir anlayıştır. Bu öze dönüşçü anlayış,...

Hz. Hasan İslam tarihinde polemiklerin konusu olan şahıslardan biridir. Bir yıla varmayan kısa bir halifelik dönemi geçirmesine rağmen yaşadığı problemler ve verdiği kararlar sonraki yüzyıllara tesir etmiştir. Şia onu 12 İmam'ın ikincisi olarak Hz. Ali'den sonra zikrederken, Sünni dünya ise V. Raşit halife olarak...

Kur’an âyetlerinin bağlamını ve buna bağlı olarak bağlamsal anlamını tespit işi de neticede öznellikten tamamen soyutlanmış tespitler yahut tercihler olmayabilir. Bu sebeple “esasında bu âyetin anlamı söylenildiği gibi bu değil de şudur” dendiğinde asla son noktası konulmuş bir yargı dile getiriliyor gibi anlaşılmamalıdır. Neticede...

Insanoglu maddi varliginin yani sira ruhi veya manevi dünyasiyla iki yönlü bir özellige sahiptir. Manevi yönü onun gaybi dünyasini ihtiva eden genis bir alani içerir. Yaratilisinin geregi olarak insan sürekli kendisini gelistirmeye egilimli oldugu için fizikî dünyayi taniyip ona hâkim olmaya çalisirken, görünür âlemin...

Kur’an’i anlama ve yorumlama faaliyeti olarak Tefsir, Hz. Peygamber döneminden baslayarak günümüze kadar devam eden ve görünen o ki insanlar var oldukça da devam edecek olan bir etkinliktir. Islami ilimler içerisinde dogrudan Kur’an’la ilgili olmasi hasebiyle önemli bir yer isgal eden Tefsir, yüzyillar içerisinde...